ناچار بر منكران قيامت فرود خواهد آمد ، چه آنان خواستار زود آمدن آن بشوند چه نشوند .
شيطان و جستوجو دربارهء غيب
مِنَ اللَّهِ ذِي الْمَعارِجِ .
« ذِي الْمَعارِجِ »
صفت براى « اللّه » است و مقصود از آن بلندمرتبگى است و از اينقبيل است آيهء 15 از سورهء غافر :
رَفِيعُ الدَّرَجاتِ ذُو الْعَرْشِ
فرابرندهء درجات و صاحب عرش است » .
تَعْرُجُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ .
مراد از روح ، جبرئيل است . خداوند تنها از جبرئيل نام برده ، با اينكه او يكى از فرشتگان مىباشد ، زيرا مقام او بسيار بلند است . ضمير « اليه » به چيزى برمىگردد كه در نزد خدا و فرشتگانش مشخص است . پنجاه هزار سال كنايه از درازى مدّت است . استاد احمد امين عراقى ، اين آيه را در كتابش : التكامل فى الاسلام آورده و از آن چنين استنباط كرده است كه فرشتگان با سرعتى بالاتر از سرعت صوت حركت مىكنند و اين براثر وسعت و پهناور بودن جهان هستى است كه حدّ و پايانى ندارد . دليل بر اثبات اين حقيقت ، همين بس كه برخى از ستارگان از ميليونها سال پيش ، نورشان را بهسوى زمين فرستادهاند و هنوز اين نور به زمين نرسيده است ، با اينكه مىدانيم ، سرعت نور در هر ثانيه 000 / 300 كيلومتر است .
بنابراين ، محال است كه فرشتگان بتوانند مسافتهاى بسيار دور را طى كنند ، مگر اين كه حركت آنان چندينبرابر ، سريعتر از حركت نور باشد .
در تفسير سخن خداوند :
« وَ يَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمانِيَةٌ » .
« 1 » گفتيم كه اين موضوع و امثال آن ثابت نمىشود ، مگر از طريق نصّ آشكارى كه مفيد قطع و يقين باشد و در هيچ حالتى قابل تأويل نباشد . البته اگر اين موضوع از باب احكام حلال و حرام باشد ، گمان و رأى فقيه ، در صورتىكه به كتاب و سنّت متّكى باشد نيز معتبر
هامش
( 1 ) . الحاقّه ( 69 ) آيه 17 .