كه لا إله الا اللّه ، محمّد رسول اللّه بگويد ، نيست ، بلكه مراد از آنان پرهيزگارانند . چه ، سخن دربارهء آنان و باغهاى پرنعمتى است كه آنان در نزد پروردگارشان دارند .
پرسش : گمان نمىكنيم كه كسى به برابرى ميان پرهيزگاران و جنايتكاران قضاوت كند ، حتى كسىكه به خدا و روز قيامت ايمان ندارد . در اين صورت ، سخن خداوند :
« ما لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ »
را چگونه مىتوان توجيه كرد ؟
پاسخ : هيچكس پرهيزكار را با جنايتكار در داورى و مقام برابر نمىداند ، ليكن بسيارى از جنايتكاران ، خودشان را پرهيزگار مىدانند و اينكه آنان نيز از همان پاداش پرهيزگاران برخوردارند . از اينرو ، خداوند اين پندار آنان را ردّ كرده و گفته است :
چگونه شما خودتان را در رديف پرهيزگاران قرار مىدهيد ، درحالىكه ميان شما و آنان از مشرق تا مغرب فاصله است ؟ آنچه نشان مىدهد كه همين معنا مراد است ، خطابهاى زير است :
أَمْ لَكُمْ كِتابٌ فِيهِ تَدْرُسُونَ * إِنَّ لَكُمْ فِيهِ لَما تَخَيَّرُونَ .
آيا شما كتابى از آسمان و يا از زمين داريد و در آن مىخوانيد كه براى شماست آنچه در دنيا دوست داريد و در آخرت در نزد خدا آنچه را مىخواهيد ؟ اين ويژگى بر يهوديان و مسيحيان صدق مىكند : « يهود و نصارا گفتند : ما فرزندان و دوستان خدا هستيم » « 1 » ليكن مقصود از آيهاى كه ما آن را تفسير مىكنيم ، سركردگان قريش هستند با اينكه مىدانيم آنان وجود اين كتاب را ادعا نكردند ، اما اين خطاب بهخاطر كوبيدن آنان است و اينكه آنان هيچ دليل و يا شبه دليلى ندارند كه نشان دهد آنان همراه پرهيزگاران مىباشند و از آنچه مىخواهند برخوردارند . نظير اين آيه ، در آيه 40 از سوره فاطر و آيه 21 از سوره زخرف بيان شد .
أَمْ لَكُمْ أَيْمانٌ عَلَيْنا بالِغَةٌ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ إِنَّ لَكُمْ لَما تَحْكُمُونَ ،
آيا خدا براى شما سوگند سخت ياد كرده و به شما پيمانهاى محكم داده است كه شما را به همراه
هامش
( 1 ) . مائده ( 5 ) آيهء 18 .