« هرگاه ژرف بينديشى ، دانش مجبورت خواهد كرد كه به وجود خدا ايمان بياورى و اين همان چيزى است كه قرآن كريم آن را اعلام كرده است : « از ميان بندگان خدا تنها دانشمندان از او مىترسند » . « 1 »
وَ لَقَدْ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ وَ جَعَلْناها رُجُوماً لِلشَّياطِينِ وَ أَعْتَدْنا لَهُمْ عَذابَ السَّعِيرِ .
واژهء « دنيا » دراينجا مؤنث « ادنى » و صفت براى « السّماء » است و معنايش آن است كه خداوند ، آسمانى را كه از ساير آسمانها به ما نزديكتر مىباشد با چراغها زينت بخشيده است و مقصود از چراغها ستارگان هستند . اما پرتاب تير بهوسيله شهابهايى صورت مىگيرد كه غالبا در فضا و پيش از آنكه به زمين برسند مىسوزند . گاهى اين پرتاب بهوسيلهء سنگى انجام مىشود كه از ستارگان نيازكها مى افتد . هر فردى كه سركش و خلافكار باشد ، همو شيطان است . خداوند مىگويد :
« چون با شيطانهاى خويش خلوت مىكنند مىگويند : ما با شما هستيم » « 2 »
« أَعْتَدْنا » :
آماده كرديم . نظير اين سخن خداوند در آيه 6 از سوره صافات ، جلد ششم و آيهء 12 از سوره فصلت در همين جلد بيان شد . برخى در تفسير اين آيه گفتهاند : دجالها توهم مىكنند كه از طريق نگريستن به ستارگان ، غيب مىدانند و خداوند در روز قيامت آنان را بهوسيله شعلههاى آتش جهنم مىراند ؛ زيرا آنان ادعا مىكردند كه غيب مىدانند ! البته ، اين نوع تفسير نيز خود نوعى ادعاى دانستن غيب و تير به تاريكى انداختن است .
وَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ عَذابُ جَهَنَّمَ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ * إِذا أُلْقُوا فِيها سَمِعُوا لَها شَهِيقاً وَ هِيَ تَفُورُ * تَكادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ .
صاحب الظلال مىگويد : ممكن است گمان رود كه اين تعبير مجازى است ، ليكن جهنم موجود زندهاى است كه خشمش را فرو مىبرد و داراى كينه و نفرت است ! بيشتر مفسران براين باورند كه جهنم فرياد و
هامش
( 1 ) . فاطر ( 35 ) آيهء 28 .
( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 14 .