به اين دليل كه تمايل انسان به بيع بيش از صنعت ، كشاورزى و ديگر كارهاست .
فقيهان دربارهء بيعى كه در هنگام نماز جمعه منعقد مىشود اختلاف دارند : آيا اين بيع درست است و بايد بدان عمل كرد و يا اينكه باطل است و اثرى ندارد ، ليكن فروشنده و خريدار گناهكارند ؟
از ديدگاه ما ، اين بيع درست است و بايد بدان عمل كرد ؛ زيرا نهى از معامله نشانگر فاسدبودن آن نمىباشد ، امّا صاحب مجمع البيان با اين ديدگاه مخالف است و آن را باطل مىداند .
ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ .
اگر شما موقعيّتهاى نيكى و بدى و نيز زيان و منفعت خودتان را بدانيد .
فَإِذا قُضِيَتِ الصَّلاةُ فَانْتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَ اذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيراً لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ .
خداوند پس از آنكه به نماز امر كرده ، به كار و تلاش در زمين به منظور جستوجوى روزى از طريق خريد و فروش و ديگر فعّاليّتها ، همراه با توكّل بر خدا در ساير حالتها فرمان داده است و با اين حالت توازن و تعادل است كه رستگارى انسان در دنيا و آخرت تحقّق پيدا مىكند . از اين قبيل است سخن خداوند :
« در آنچه خدايت ارزانى داشته است ، سراى آخرت را بجوى و بهرهء خويش را از دنيا فراموش مكن » . « 1 » به بيانى ديگر : ميان كسىكه براى آخرتش كار نمىكند و كسىكه براى دنيايش كار نمىكند ، هيچ تفاوتى وجود ندارد .
وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا إِلَيْها وَ تَرَكُوكَ قائِماً .
در كتابهاى تفسير و حديث آمده است : در يكى از روزها پيامبر صلّى اللّه عليه و إله مشغول قرائت خطبهء نماز جمعه بود كه كاروانى كه با خود موادّ خوراكى داشت ، وارد مدينه شد . صحابه ، بهسوى اين كاروان رفتند و تنها دوازده نفر در پيرامون پيامبر صلّى اللّه عليه و إله باقى ماندند و اين آيه نازل شد . ظاهر آيه كاملا با اين روايت سازگارى دارد ، به استثناى دوازده نفر ، ليكن اين روايت به چندين طريق نقل شده و در كتابهاى صحيح هم مثبت گرديده است ؛ زيرا يكى از راويان آن
هامش
( 1 ) . قصص ( 28 ) آيهء 77 .