واژگان
الفىء : در لغت بهمعناى بازگشت است . خداوند گفته است :
« حَتَّى تَفِيءَ إِلى أَمْرِ اللَّهِ ؛
تا اينكه به فرمان خدا بازگردد » . در اصطلاح شرعى ، عبارت از چيزى است كه بدون جنگ از كافران گرفته شود .
الايجاف : كار . برخى گفتهاند : شتاب .
ركاب : رازى مىگويد : ركاب عبارت است از شترسوارى . عرب ، تنها به سواركار شتر ، « راكب » مىگويند ، امّا به سواركار اسب « فارس » مىگويند .
أهل القرى : دراينجا مراد شهرهايى است كه بدون جنگ فتح مىشود .
دولة : به ضمّ دال ، يعنى آن را ميان خودشان دستبهدست مىكنند و به فقيران نمىدهند .
اعراب
« ما أَفاءَ اللَّهُ »
« ما » اسم موصول ، مبتدا .
« فَما أَوْجَفْتُمْ » ،
ما نافيه و جملهء
« أَوْجَفْتُمْ »
خبر مىباشد .
« مِنْ خَيْلٍ »
« من » زايد و « خيل » مفعول است براى
« أَوْجَفْتُمْ »
. « دولة » خبر « يكون » و اسم آن ضمير مستترى است كه به مالى برمىگردد كه از مردم شهرها گرفته مىشود .
تفسير
وَ ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَما أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَ لا رِكابٍ .
تفاوت ميان « غنيمت » و « فىء » از ديدگاه بسيارى از فقيهان آن است كه غنيمت به مالى گفته مىشود كه مسلمانان آن را از كافران با جنگ و پيكار بهدست مىآورند . امّا « فىء » عبارت از مالى است كه بدون جنگ و پيكار بهدست مىآيد . در هرصورت ، آيهاى كه