گناهكار است ، چون وى از حقيقت و ذات خويشتن فاصله گرفته است .
اتَّخَذُوا أَيْمانَهُمْ جُنَّةً فَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ فَلَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ .
جمهور ،
« أَيْمانَهُمْ »
را به فتح همزه خواندهاند . واژهء
« جُنَّةً »
بهمعناى چيزى است كه انسان به وسيلهء آن خود را مىپوشاند و نگه مىدارد و معناى آيه چنين مىباشد : منافقان تلاش مىكنند كه نيرنگها و توطئههايشان را بهوسيلهء سوگندهاى دروغين بپوشانند و از مسلمانان بپرهيزند و نسبت به كسىكه به هدايت و راه راست تمايل دارند نيرنگ كنند و او را از مقصود و هدفش بازدارند ، ليكن پردهها نمىتوانند چيزى را از خدا بپوشانند و آنچه در دلها مىگذرد از او پنهان نمىماند . از اينرو ، پردهء منافقان در دنيا دريده شد و در آخرت نيز عذاب سوزان به سراغشان خواهد آمد .
لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ هُمْ فِيها خالِدُونَ .
به منافقان در دنيا فرصت داده شد امّا آن را از دست دادند و براى كسىكه امروز و فردا كرده و سهلانگارى به خرج داده ، جز عذاب نيست . و ثروتها و فرزندان نيز نمىتوانند آنچه را كه از دست رفته است برگردانند . نظير اين آيه ، عينا در آيه 116 از سورهء آل عمران ، در جلد دوم بيان شد .
يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ جَمِيعاً فَيَحْلِفُونَ لَهُ كَما يَحْلِفُونَ لَكُمْ وَ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ عَلى شَيْءٍ أَلا إِنَّهُمْ هُمُ الْكاذِبُونَ .
مردم را در روز قيامت ، ايستگاههايى باشد ، نه يك ايستگاه . در برخى از اين ايستگاهها به آنها اجازهء سخن داده مىشود و در برخى ديگر اجازه داده نمىشود . هرگاه خدا به گناهكاران اجازهء سخن گفتن مىدهد ، آنان براى او به دروغ سوگند ياد مىكنند ، چنانكه در دنيا براى پيامبر و مسلمانان سوگند ياد مىكردند . آنان مىپندارند كه سوگند دروغين آنها عذاب را از آنها دفع مىكند . . . چگونه چنين باشد ، درحالىكه خدا مىداند كه آنها در سوگندها و پندارهايشان دروغگو هستند ؟ نظير اين آيه ، در آيه 22 از سوره انعام ، جلد سوم بيان شد .
اسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ الشَّيْطانُ فَأَنْساهُمْ ذِكْرَ اللَّهِ .
شياطين هوسها و غرضهاى