واژگان
السّموم : باد بسيار گرمى كه در سوراخهاى ريز [ سمام ] بدن نفوذ مىكند .
الحميم : آب جوشان .
اليحموم : سياه .
مترفين : ثروتمندان عياش .
الحنث العظيم : شكستن پيمانى كه بهوسيلهء سوگند محكم شده است و يا گناه بزرگ .
الهيم : شترى كه بيمارى تشنگى داشته باشد و هرچه بياشامد سيراب نشود .
تفسير
وَ أَصْحابُ الشِّمالِ ما أَصْحابُ الشِّمالِ .
خداوند در آغاز پاداش بزرگى را كه به پيشىگيرندگان وعده داده ، بيان كرد ، سپس از رحمت و پاداشى كه به اصحاب يمين وعده داده ، ياد كرد . اكنون در آياتى كه ما درصدد تفسير آنها هستيم انواع عذابى را بيان مىكند كه اصحاب شمال [ - شقاوتمندان ] از آن رنج مىبرند . برخى از اين عذابها عبارتند از :
فِي سَمُومٍ وَ حَمِيمٍ .
بادى گرم و سوزان آنها را مىسوزاند كه در داخل بدن نفوذ مىكند و گوشت و خون را مسموم مىسازد و آنان آبى را مىآشامند كه در شكمشان مىجوشد .
وَ ظِلٍّ مِنْ يَحْمُومٍ .
واژهء « يحموم » بهمعناى هرچيزىكه سياه باشد بهكار مىرود و نيز بر دود تيره اطلاق مىشود و در آيه به هركدام از اين دو معنا و يا به هر دوى آنها درست است .
لا بارِدٍ وَ لا كَرِيمٍ .
يحموم ، سايه است ، ليكن نه سرما را جلب مىكند و نه گرما را دفع همانند كسىكه از گرماى شديد به آتش پناه برد .
إِنَّهُمْ كانُوا قَبْلَ ذلِكَ مُتْرَفِينَ .
آنان بر بندگان خداوند و شهرهاى آنان ستم و تجاوز كردند ، دارايىها و ارزاق مردم را به يغما بردند و آنگونه كه مىخواستند از آنها