3 .
وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ .
خداوند به پيشىگرفتن اشاره كرده و چيزى را كه به سوى آن پيشى مىگيرند و مىشتابند بيان نكرده است ، ليكن در جاى ديگرى آن را بيان كرده است : « آنهايى كه از خوف پروردگارشان لرزانند و آنهايى كه به آيات پروردگارشان ايمان مىآورند و آنهايى كه به پروردگارشان شرك نمىآورند و آنهايى كه همه آنچه را بايد ادا كنند ، ادا مىكنند و باز هم دلهايشان ترسان است كه بايد نزد پروردگارشان بازگردند . اينان هستند كه به كارهاى نيك مىشتابند و در آن بر يكديگر سبقت مىجويند » . « 1 » در اينصورت ، پيشى گيرندگان ، همان كسانى هستند كه به خداى يگانه كه شريكى ندارد و روز قيامت ايمان مىآورند و بهخاطر بيم از خشم و عذاب خدا در اطاعت او سستى نمىكنند و براى بهدست آوردن خوشنودى و پاداش او ، چيزهاى گرانقيمت را در راه او ايثار مىكنند .
أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ * فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ .
آنان در نزديكشدن به خدا بهرهء فراوانتر و از نعمتهاى او سهم بيشترى دارند .
ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ * وَ قَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ .
پيشىگيرندگانى كه در نزد خدا مقامى و الا دارند ، عبارتند از گروه فراوانى از پيشينيان و اندكى از پسينيان . مفسّران در اينباره كه پيشينيان و پسينيان چه كسانى هستند ، اختلاف كردهاند . گروهى از آنان مىگويند : مراد از پيشينيان ، كسانى هستند كه پيش از آمدن حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و إله ايمان آوردند و در كارهاى نيك از ديگران پيشى جستند . گروهى ديگر مىگويند : پيشينيان و پسينيان [ در اين آيه ] همگى از امّت محمّد صلّى اللّه عليه و إله هستند . به اعتقاد من ، واژ هء « اولون » ( پيشينيان ) به دوران طلايى اسلام ، روزىكه اين دين از قدرت و حكومت برخوردار بود و مسلمانان در گفتار و كردار بدان ايمان داشتند و با جان و مال از آن دفاع مىكردند اشاره دارد . اما واژه آخرين ( پسينيان ) به تعداد اندكى از مؤمنان در دورههاى اخير اشاره دارد ، دورههايى كه از مصاديق سخن امام على عليه السّلام است : « بر مردم ، زمانى خواهد
هامش
( 1 ) . مؤمنون ( 23 ) آيات 57 - 61 .