فروبريزد ، در امان هستيد ؟
أَمْ لَكُمْ بَراءَةٌ فِي الزُّبُرِ .
آيا خداوند در يكى از كتابهاى آسمانىاش گفته است كه شما از عذاب او در امان هستيد ؟
أَمْ يَقُولُونَ نَحْنُ جَمِيعٌ مُنْتَصِرٌ
يا اينكه ادّعا مىكنيد شما گروهى هستيد شكستناپذير ؟
سَيُهْزَمُ الْجَمْعُ وَ يُوَلُّونَ الدُّبُرَ .
روزىكه اين آيه نازل شد ، مشركان به دليل فزونى تعدادشان ، از قدرت و نيرو برخوردار بودند ، امّا مسلمانان را افراد ناتوانى تشكيل مىدادند و هر مشركى مىتوانست مسلمانان را آزار دهد و خودش از امنيت برخوردار باشد .
ديرى نپاييد كه قضيه برعكس شد و مشركان عقبگرد كردند و اسلام و مسلمانان در درجهء بالايى از قدرت قرار گرفتند و براى دور و نزديك ، حقانيّت و درستى اين سخن خداوند آشكار گرديد : « بهزودى آن جمع منهزم گردند » . اين سخن خداوند يكى از دلايل روشن بر اثبات اين موضوع است كه خداوند با زبان پيامبر اعظم خود سخن مىگويد .
بَلِ السَّاعَةُ مَوْعِدُهُمْ وَ السَّاعَةُ أَدْهى وَ أَمَرُّ .
ضمير
« مَوْعِدُهُمْ »
به همهء كافران از قوم نوح گرفته تا كفّار عرب كه حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و إله را تكذيب كردند ، برمىگردد و معناى آيه چنين است : هر مقدار از عذاب دنيا كه به تكذيبكنندگان مىرسد ، در مقايسه با عذاب آخرت بسيار اندك است . . . ، چون بلايى كمتر از آتش ، عافيت بهشمار مىرود .
إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي ضَلالٍ وَ سُعُرٍ * يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلى وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ .
اين سخن خداوند ، تفسير اين جمله از سخن اوست :
« وَ السَّاعَةُ أَدْهى وَ أَمَرُّ » ،
چون دوزخيان ، تنها از بيم و وحشت دوزخ رنج نمىكشند ، بلكه فرشتگان عذاب با انواع شكنجه ، آنها را شكنجه مىدهند از قبيل كشيدن بر صورت ، زدن با گرزهاى آهنين و ديگر عذابهايى كه نمىتوان آنها را توصيف كرد .
هرچيزى به اندازه
إِنَّا كُلَّ شَيْءٍ خَلَقْناهُ بِقَدَرٍ .
در آيهء ديگرى مىگويد : « هرچيز را بيافريده است و آن