درست مانند حشرات كه در جاهاى آلوده و در ميان پليدىها بهوجود مىآيند .
7 .
أَمْ هُمُ الْخالِقُونَ .
يا اينكه آنان با اراده و قدرتشان ، خودشان را آفريدهاند ؟
8 .
أَمْ خَلَقُوا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ .
پرسش : مشركان ادّعا نمىكردند كه آنان خودشان و يا ديگران را آفريدهاند ، بلكه قرآن آشكارا بيان مىكند كه آنان اقرار دارند به اينكه خدا ايشان و آسمانها و زمين را آفريده است . خداوند مىفرمايد : « اگر از آنها بپرسى : چهكسى آسمانها و زمين را آفريده و آفتاب و ماه را رام كرده است ؟ خواهند گفت : خداى يكتا » . « 1 » « و اگر از آنها بپرسى : چهكسى آنان را آفريده است ؟ خواهند گفت : خدا » . « 2 »
در اين صورت ، اين سخن خداوند « يا خود خالق خويشند ، يا آسمانها و زمين را آفريدهاند ؟ » را ، چگونه مىتوان توجيه كرد ؟
پاسخ : مشركان بهطور نظرى اعتراف مىكردند كه خدا آفرينندهء هرچيزى است ، ليكن در عمل ، كارهاى كسى را انجام مىدادند كه نه به خدا ايمان دارد و نه به وجود او اعتراف و حتّى عملكردشان نشان مىداد كه آنان ادّعاى آفريدگارى و خدايى دارند و خداوند هم بدين موضوع اشاره مىكند :
بَلْ لا يُوقِنُونَ .
اين ويژگى در زمان ما هم بر بسيارى از كسانىكه ايمان به خدا و روز قيامت را ادّعا دارند ، تطبيق مىكند .
9 .
أَمْ عِنْدَهُمْ خَزائِنُ رَبِّكَ .
اگر آنان اعتراف دارند كه خدا آفرينندهء هرچيزى است ، آيا ادّعا مىكنند كه خداوند ادارهء پادشاهى ، گزينش پيامبرانش و توزيع روزىها و عمرها بر بندگانش را به آنها واگذار كرده است ؟ نظير اين سخن در آيهء 32 از سورهء زخرف بيان شد .
10 .
أَمْ هُمُ الْمُصَيْطِرُونَ .
يا اينكه آنان بر تمامى آفريدگان و موجودات تسلّط دارند ، چه خدا بخواهد و چه نخواهد ؟
هامش
( 1 ) . عنكبوت ( 29 ) آيهء 61 .
( 2 ) . زخرف ( 43 ) آيهء 87 .