مبتداى مقدّر :
« هذا ساحِرٌ » .
« وَ فِي عادٍ »
« وَ فِي ثَمُودَ »
همانند
« وَ فِي مُوسى »
مىباشد .
« قوم نوح » ، منصوب و در تقدير و أهلكنا قوم نوح است .
تفسير
قالَ فَما خَطْبُكُمْ أَيُّهَا الْمُرْسَلُونَ .
ابراهيم عليه السّلام پس از آنكه مهمانانش را شناخت ، از آنان پرسيد : كجا مىرويد ؟ چه مىخواهيد ؟
قالُوا إِنَّا أُرْسِلْنا إِلى قَوْمٍ مُجْرِمِينَ .
گفتند ما بهسوى قوم لوط فرستاده شديم و آنان گناهكار و ستمكار هستند ؛ زيرا آنان با مردان آميزش مىكنند ، نه با زنان .
لِنُرْسِلَ عَلَيْهِمْ حِجارَةً مِنْ طِينٍ * مُسَوَّمَةً عِنْدَ رَبِّكَ لِلْمُسْرِفِينَ .
تا آنان را با سنگهايى به هلاكت برسانيم كه از گل سخت [ - تكههاى كلوخ ] تهيه شده و خداوند آنها را براى كسانىكه در كفر از حدّ فراتر مىروند و در ستمگرى و فساد افراط مىكنند ، آماده كرده است .
فَأَخْرَجْنا مَنْ كانَ فِيها مِنَ الْمُؤْمِنِينَ .
مؤمنان را از آن شهر بيرون برديم تا عذابى كه به گناهكاران ستمگر مىرسد به آنان نرسد .
فَما وَجَدْنا فِيها غَيْرَ بَيْتٍ مِنَ الْمُسْلِمِينَ .
مراد از اين خانه ، خانهء لوط است ، مگر همسرش كه از زمرهء هلاكشوندگان بود .
وَ تَرَكْنا فِيها آيَةً لِلَّذِينَ يَخافُونَ الْعَذابَ الْأَلِيمَ .
ضمير « فيها » به دهكدهها و يا شهر قوم لوط برمىگردد . مراد از « آية » ، آثارى است كه از هلاككردن و عذاب آنان خبر مىدهد ، تا تذكّرى باشد براى كسانىكه مىانديشند و اندرزى باشد براى كسانىكه پند مىگيرند . اين آيات در جلد سوم ، سورهء اعراف ، آيهء 80 - 84 ، و در جلد چهارم سورهء هود ، آيهء 73 - 83 بيان شد .
وَ فِي مُوسى إِذْ أَرْسَلْناهُ إِلى فِرْعَوْنَ بِسُلْطانٍ مُبِينٍ .
خداوند موسى عليه السّلام را با معجزات تمام بهسوى فرعون فرستاد ، تا وى را از گمراهى بازدارد .
فَتَوَلَّى بِرُكْنِهِ .
او براثر اينكه به سپاه و قدرتش ، مغرور بود از موسى روى برگردانيد .
وَ قالَ ساحِرٌ أَوْ مَجْنُونٌ .
چرا موسى عليه السّلام در منطق فرعون ، جادوگر و يا ديوانه است ؟ زيرا موسى به