پيامبر صلّى اللّه عليه و إله فرمود : مسلمان برادر مسلمان است و نفرمود : انسان برادر انسان است ؟ با اينكه مىدانيم ، پروردگار ما ، ريشهء ما ، آفرينش ما يكى است و برابرى ميان انسانها واجب است . چه ، دوستى بايد همگانى باشد ، نه اختصاصى مانند رحمت خداوند كه هرچيزى را دربر گرفته است ؟ چه تفاوتى دارد كه ما انسانها را براساس دينى تقسيمبندى كنيم ، يا همچون ماركسيسم بر پايه اقتصادى ، يا همچون نازيسم بر پايهء نژاد و يا بر پايهء آتش و دلار ، همانگونه كه سياست آمريكا چنين است ؟ وانگهى عامل اين همه مصيبتها و مشكلاتى كه انسانيّت از آن رنج برده و مىبرد چيست ، مشكلاتى كه پس از در اختيار گرفتن بدترين نيروى ويرانگرى و نابودكننده ، انسان را به سرنوشت ويرانگر و نابودكننده هدايت مىكند ؟ آيا اين عامل در سرشت انسان نهفته است و يا اينكه در تقسيمبندىهاى مختلف وجود دارد ؟ سرانجام ، آيا انسانها بايد براساس دين با يكديگر مهربانى و دلسوزى كنند و يا براساس انسانيت ؟
پاسخ : اين پرسشها همه حق است و يك پاسخ دارد و روشن است كه اين پاسخ همراه خود همين پرسشهاست و واژههاى اين پرسشها نشانگر اين پاسخ مىباشد و آن اينكه هميارى و كمك به يكديگر بايد در ميان تمامى آدميزادگان ، بدون استثنا ، حاكم باشد و اين ، همان چيزى است كه اسلام ، انسانها را بدان فرامىخواند و دهها آيه و روايت آن را نشان مىدهند و ما دراينجا تنها به بيان يك آيه و يك روايت بسنده مىكنيم . خداوند فرموده است : « اى مردم ! ما شما را از نرى و مادهاى بيافريديم و شما را جماعتها و قبيلهها كرديم تا يكديگر را بشناسيد . هرآينه گرامىترين شما نزد خدا ، پرهيزكارترين شماست » . « 1 » واژههاى « يا ايّها النّاس » و « نر و ماده » و « تقوا » در اين آيه ، دليلى محكم و روشن بر اين است كه دعوت قرآن ، يك دعوت جهانى و انسانى است و انسانها را با هر عقيده و قوميّت و نژادى ، برادر يكديگر مىداند .
همانند اين آيه از لحاظ معنا و روشنى است ، سخن پيامبر اعظم صلّى اللّه عليه و إله : « مردم چونان
هامش
( 1 ) . حجرات ( 49 ) آيهء 13 .