كرد ، بر ديگر مؤمنان است كه از راه حكمت و اندرز نيكو ، گروه ستمديده را حمايت كنند و اگر گروه ستمگر ، اندرز را نپذيرفت ، بايد مؤمنان با اين گروه ، تا اندازهء تنبيهكردن و دفاع مشروع ، پيكار كنند ، تا امنيّت عمومى تأمين شود .
فَإِنْ فاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما بِالْعَدْلِ وَ أَقْسِطُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ .
اگر گروه ستمگر توبه كردند و از ستم خود دست برداشتند ، خداوند آمرزنده و مهربان است و هيچكس حق تجاوز به آنها را ندارد و بر مؤمنان است كه بكوشند ، تا آنچه در دلهاى دوطرف نسبت به يكديگر پديد آمده ، زدوده شود .
جصاص حنفى در كتاب احكام القرآن كه پيرامون اين آيه سخن مىگويد ، گفته است : « على بن ابى طالب عليه السّلام با گروه ستمگر با شمشير پيكار كرد ، درحالىكه بزرگان صحابه و افرادى كه در بدر حضور داشتند همراه او بودند و او در پيكارش با اين گروه حقبهجانب بود و دراينباره هيچكس با وى مخالفت نكرد ، مگر همان گروه ستمگر كه حضرت با آنان و پيروانشان جنگيد . ابو بكر مالكى معروف به ابن عربى معافرى در كتاب احكام القرآن مىگويد :
از ديدگاه علماى اسلام و نيز با دلايل دينى ثابت شده كه على بن ابيطالب عليه السّلام امام بوده است و هركس عليه او به پا خيزد ، ستمگر است و پيكار با وى واجب مىباشد ، تا اينكه به حق بازگردد .
برادرى دينى و برادرى انسانى
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ .
اين آيه تأكيدى است براى فرمان « اصلاح ذات البين » و نيز اشاره مىكند كه اين اصلاح را ، رابطهء برادرى بر انسان واجب مىسازد . در حديث آمده است : « مسلمان برادر مسلمان است ، نه بر او ستم مىكند ، نه او را تحقير مىكند و نه بر او عيب مىگيرد » .
پرسش : چرا خداوند فرمود : مؤمنان برادرند و نفرمود : مردم برادرند . همچنين