محذوف : « هم كائنون كزرع » . ضمير « آزره » به « زرع » برمىگردد . جملهء « يعجب » حال است .
تفسير
لَقَدْ صَدَقَ اللَّهُ رَسُولَهُ الرُّؤْيا بِالْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ الْمَسْجِدَ الْحَرامَ إِنْ شاءَ اللَّهُ آمِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُؤُسَكُمْ وَ مُقَصِّرِينَ لا تَخافُونَ .
ظاهر آيه و حديث متواتر نشان مىدهد كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و إله در خواب ديد كه باكمال امنيّت به همراه اصحابش وارد مكه شدند و همانطورى كه مىخواستند پيرامون بيت عتيق [ - خانه كعبه ] طواف كردند ، درحالىكه برخى سرهايشان را تراشيده و برخى ديگر تقصير كردهاند . پيامبر صلّى اللّه عليه و إله آنچه را در خواب ديده بود به اصحابش خبر داد و آنان شادمان شدند و گمان كردند كه در همان سالى كه رؤيا در آن واقع شده ، وارد مكه خواهند شد . پيامبر صلّى اللّه عليه و إله همراه آنان عازم مكه شد و زمانىكه به حديبيه رسيدند ، مشركان جلو آنها را گرفتند و مسلمانان به همان ترتيبى كه پيشتر گفتيم ، به مدينه بازگشتند . دراينجا منافقان راهى براى خرده گرفتن پيدا كردند و گفتند : ما كه نه سر تراشيديم ، نه تقصير كرديم و نه مسجد الحرام را ديديم . بنابراين ، تأويل خواب كجاست ؟ آنان غفلت كردند و يا خود را به نادانى زدند كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله وقت واردشدن به مكه را تعيين نكرده بود .
كسى به پيامبر صلّى اللّه عليه و إله گفت : آيا نگفتى : شما باكمال امنيّت وارد مسجد الحرام مىشويد ؟ فرمود : بلى ، ليكن نگفتم در همين سال . زمانىكه سال آينده ؛ يعنى سال هفتم هجرت فرارسيد ، مسلمانان با هدف انجام اعمال عمره وارد مكه شدند و همان گونه كه مىخواستند خانه را طواف كردند و نيز برخى سر تراشيدند و برخى تقصير كردند و پس از سهروز اقامت در مكه به مدينه بازگشتند . اين عمره را عمرهء قضا مىنامند و دربارهء آن اين آيه نازل شد : « خدا رؤياى پيامبرش را به صدق پيوست . . . » ، چون آنچه را پيامبر 9 در خواب ديده و بدان خبر داده بود ، تحقق يافت .