واژگان
الهدى : چارپايى كه به بيت اللّه الحرام اهدا مىشود [ - قربانى ] .
المعكوف : زندانى شده .
تطؤوهم : مىكشيد آنان را .
المعرّة : بدى ، دشوارى .
تزيّلوا : تشخيص دهند .
الحمية : تعصب ، خودخواهى .
اعراب
« الهدى » عطف است بر مفعول « صدّوكم » : « و صدّوا الهدى » . « معكوفا » حال از « الهدى » . مصدر مؤوّل از
« أَنْ يَبْلُغَ »
مجرور به « من » حذف شده يا منصوب به نزع الخافض . مصدر
« أَنْ تَطَؤُهُمْ »
بدل اشتمال از مفعول
« لَمْ تَعْلَمُوهُمْ » :
« لم تعلموا وطأهم » نظير « أعجبنى زيد علمه » كه بهمعناى « اعجبنى علم زيد » است .
« حَمِيَّةَ الْجاهِلِيَّةِ »
بدل از « الحمية » . « اهلها » عطف تفسيرى بر « احقّ بها » مىباشد .
تفسير
هُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ الْهَدْيَ مَعْكُوفاً أَنْ يَبْلُغَ مَحِلَّهُ .
ما در تفسير آيهء 10 از همين سوره گفتيم : مشركان ، پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و صحابه را در سال ششم هجرى از زيارت مسجد الحرام منع كردند و چنانكه گفتهاند : مسلمانان ، هفتاد شتر به همراه داشتند كه آنها را براى قربانىكردن در مكه آورده بودند و همين شترها مقصود خداوند در اين آيه است : « و نگذاشتند كه قربانى به قربانگاهش برسد » . « معكوفا » :
براى نحركردن زندانى شده است . « محلّه » : جايگاه نحر قربانى كه همان مكه است .