برمىگردد و خداوند اين صلح را براى مؤمنان نشانهء اين قرار داد كه او همراه آنان است و ايشان را بر ضدّ دشمنانشان يارى مىكند . ديرى نگذشت كه بر مؤمنان آشكار شد كه صلح حديبيه به نفع آنان و بر زيان مشركان بوده است .
وَ يَهْدِيَكُمْ صِراطاً مُسْتَقِيماً .
شما را به راهى رهنمون مىشود كه مصلحت دنيا و آخرتتان را تأمين مىكند .
وَ أُخْرى لَمْ تَقْدِرُوا عَلَيْها قَدْ أَحاطَ اللَّهُ بِها .
« اخرى » صفت براى « مغانم » حذف شده است و معناى آيه چنين مىباشد : خداوند غنيمتهايى را به شما وعده داد كه اكنون مىتوانيد آنها را بهدست آوريد و نيز غنيمتهاى ديگرى را به شما وعده داد كه در حال حاضر توان دستيابى به آنها را نداريد ، ليكن خداوند آنها را براى شما نگه مىدارد و بهناچار در آيندهء نزديك و يا دور آنها را بهدست خواهيد آورد .
وَ كانَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيراً .
بنابراين ، خداوند توان آن را دارد كه به شما غنيمتهايى را ببخشد كه تصورش را نمىكنيد و آرزويش را نداريد .
وَ لَوْ قاتَلَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوَلَّوُا الْأَدْبارَ ثُمَّ لا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً .
گويى كسى مىپرسد : مسلمانان از كجا و چگونه اموال كافران را به غنيمت مىگيرند ، درحالىكه آنها از لحاظ تعداد نيروى انسانى و تجهيزات نظامى نيرومندترند و در دفاع از خودشان جانفشانى مىكنند ؟
خداوند پاسخ مىدهد : خدا با مؤمنان است و آنان را يارى مىكند و به دفاع از ايشان برمىخيزد و خداوند در كارش پيروزمند است . امّا كافران جز شمشير و يا گريختن ، پناهگاهى ندارند .
سُنَّةَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا .
يكى از سنّتهاى خداوند دربارهء پيامبران گذشتهء او تا آخرين پيامبر ، محمّد صلّى اللّه عليه و إله آن است كه آنان بر دشمنان خود پيروز شوند . اگر كسى بپرسد كه اين سنّت خداوند با آياتى كه به روشنى مىگفتند : يهود پيامبران را به ناحق مىكشتند سازگار نيست ؟ در جلد پنجم به تفصيل دربارهء آن سخن گفتيم . رجوع كنيد .