نامش خطاب كرده باشند و بار ديگر با واژهء جادوگر و اين امر در گفتگو ميان مردم ، معمول است .
فَلَمَّا كَشَفْنا عَنْهُمُ الْعَذابَ إِذا هُمْ يَنْكُثُونَ .
خداوند با سالهاى قحطى ، آنان را مجازات كرد . از اين روى ، آنها از موسى خواستند كه به فريادشان برسد و با خدا پيمان بستند كه اگر عذاب را از آنان بردارد ، به سوى او بازگردند ، ليكن پس از آنكه خدا عذاب را از آنها برداشت و رحمت و عنايتش را شامل حال آنان گردانيد ، آنها پيمان را شكستند و به كفر و گمراهى ادامه دادند .
وَ نادى فِرْعَوْنُ فِي قَوْمِهِ قالَ يا قَوْمِ أَ لَيْسَ لِي مُلْكُ مِصْرَ وَ هذِهِ الْأَنْهارُ تَجْرِي مِنْ تَحْتِي أَ فَلا تُبْصِرُونَ .
« من تحتى » كنايه از آن است كه وى هرگونه كه بخواهد در اين رودها تصرّف مىكند . فرعون براى اثبات عظمت و بلندى مقامش به ثروت و مستغلات استدلال مىكرد . البتّه ، شگفتى ندارد ؛ زيرا اين ، منطق بيشتر مردم در هر زمان و مكان است و در اين دوره نيز در بسيارى از كشورها ، صاحبان ثروت ، فرمانروايان مطلقند .
أَمْ أَنَا خَيْرٌ مِنْ هذَا الَّذِي هُوَ مَهِينٌ وَ لا يَكادُ يُبِينُ .
« مهين » ؛ يعنى وى به خاطر تهيدستىاش حقير و خوار است . « يبين » : آنچه را كه مىخواهد درست و روشن بيان مىكند . موسى عليه السّلام لكنت زبان داشت و خداوند آن را بر طرف كرد ، به دليل اينكه موسى به پروردگارش گفت : « گره را از زبانم بگشا » و نيز سخن خداوند به موسى : « گفت : اى موسى ! هرچه خواستى به تو داده شد » . « 1 » فرعون به سبب لكنت زبانى كه موسى پيشتر داشت ايراد گرفت ، نه اينكه وى در حال حاضر نيز آن را داشته باشد .
فَلَوْ لا أُلْقِيَ عَلَيْهِ أَسْوِرَةٌ مِنْ ذَهَبٍ أَوْ جاءَ مَعَهُ الْمَلائِكَةُ مُقْتَرِنِينَ .
فرشتگان موسى را بهطور كامل همراهى مىكردند ، چنان كه اطرافيان يك شخص بزرگ ، او را همراهى مىكنند . مفسران مىگويند : رسم قوم فرعون بر اين بود كه هرگاه فردى را به عنوان
هامش
( 1 ) . طه ( 20 ) آيهء 36 .