وَ لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ إِذْ ظَلَمْتُمْ أَنَّكُمْ فِي الْعَذابِ مُشْتَرِكُونَ .
خطاب در « ينفعكم » به پيروان است و معناى آيه چنين مىباشد : گاهى در دنيا ، هرگاه كسى كه گرفتار عذاب است ، ديگران را ببيند كه همانند او گرفتار عذابند ، اين امر باعث تخفيف عذاب وى مىشود ، امّا عذاب آخرت همچنان به شدّت خود باقى مىماند ، خواه اين عذاب ويژهء پيروىكنندگان باشد و يا هم آنان و هم پيروىشوندگان را دربر گيرد . بنابراين ، شريك بودن اين گروه با آن گروه در عذاب ، چيزى از عذاب را تخفيف نمىدهد و به پيروىكنندگان سودى نمىبخشد .
أَ فَأَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ أَوْ تَهْدِي الْعُمْيَ وَ مَنْ كانَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ .
شهوتها بر چشمان ، دلها و گوشهاى آنان مهر زده است . بنابراين ، چگونه حق را بنگرند و سخن او را بشنوند . نظير اين آيه در آيهء 42 از سورهء يونس ، 80 از سورهء نمل و 52 از سورهء روم بيان گرديد .
فَإِمَّا نَذْهَبَنَّ بِكَ فَإِنَّا مِنْهُمْ مُنْتَقِمُونَ * أَوْ نُرِيَنَّكَ الَّذِي وَعَدْناهُمْ فَإِنَّا عَلَيْهِمْ مُقْتَدِرُونَ .
خطاب به پيامبر صلّى اللّه عليه و آله است و ضمير « منهم » و « عليهم » به مشركان برمىگردد و معناى آيه چنين است : خداى سبحان مشركان را بر اين وضعيّتى كه دارند نمىگذارد و اگر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله پيش از آنكه آنان اسلام بياورند و يا تسليم شوند به رحمت پروردگارش برود ، خدا از آنان انتقام مىگيرد و اگر پيامبر زنده بماند ، خدا او را بر آنان پيروز مىكند و آنها را فرمانبردار او مىسازد ، تا به وعدهاى كه داده وفا كرده باشد و اين ، چيزى است كه در عمل اتفاق افتاد ، چون پيامبر اعظم صلّى اللّه عليه و آله پيروزمندانه وارد مكه شد و سركردگان اين شهر پس از آنكه او را از آن بيرون كردند ، در برابرش گردن نهادند . نظير اين آيه در آيهء 46 از سورهء يونس ، آيهء 40 از سورهء رعد و آيهء 77 از سورهء غافر بيان شد .
فَاسْتَمْسِكْ بِالَّذِي أُوحِيَ إِلَيْكَ إِنَّكَ عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ .
اى محمّد صلّى اللّه عليه و آله ! به قرآن چنگ درزن ، زيرا آن حق است و خدا با توست . چه ، تو بر راه استوار او مىباشى و او تمسخركنندگان و دشمنان را بسنده است .
وَ إِنَّهُ لَذِكْرٌ لَكَ وَ لِقَوْمِكَ .
قرآن براى تو و