برگرفته است ! نظير اين آيه در جلد چهارم ، آيه 57 از سورهء نحل بيان شد .
أَ وَ مَنْ يُنَشَّؤُا فِي الْحِلْيَةِ وَ هُوَ فِي الْخِصامِ غَيْرُ مُبِينٍ .
اى مشرك نادان ! آيا دختران را كه به زيور آراستهاند به خدا نسبت مىدهى ، درحالىكه اگر كسى به گفتگو و جدال با تو برخيزد ، از آوردن دليل و حجّت [ براى اثبات اين مدّعا ] ناتوان و درمانده مىشوى ؟
مفسران گفتهاند : ضمير « هو » به « انثى » برمىگردد ، به اين اعتبار كه واژهء « من » مذكّر است . بنابراين ، معناى آيه چنين مىباشد : زن كمخرد است و در هنگام طرح دعوا و نزاع ، نمىتواند بر اثبات نظريهاش دليل ارائه دهد . با اين وجود ، مشركان مىگويند :
زن دختر خداست . ظاهر سياق آيه همين تفسير را ترجيح مىدهد .
وَ جَعَلُوا الْمَلائِكَةَ الَّذِينَ هُمْ عِبادُ الرَّحْمنِ إِناثاً أَ شَهِدُوا خَلْقَهُمْ .
چگونه مشركان اين جرئت را به خود مىدهند كه بگويند : فرشتگان دختران خدا هستند ؟ آيا آنان در هنگامى كه خدا فرشتگان را آفريد ، در نزد او بودهاند و يا كسى كه شاهد آفرينش بوده ، اين موضوع را به آنان گزارش داده است ؟ چهقدر راست گفته ، آن كسى كه گفته است :
انسان به انسان همانند خودش ، به پروردگارش ، به فرشتگان او ، به پيامبران او و نيز به خودش دروغ مىگويد . نظير اين آيه است سخن خداوند : « آيا وقتى كه ما فرشتگان را زن مىآفريديم آنها مىديدند ؟ » . « 1 »
سَتُكْتَبُ شَهادَتُهُمْ وَ يُسْئَلُونَ .
هيچچيز بر خدا پوشيده نيست ، چون او از دروغ بستن آنان بر خود و فرشتگانش آگاهى دارد و در قيامت در اينباره از آنان مىپرسد و حسابرسى مىكند .
وَ قالُوا لَوْ شاءَ الرَّحْمنُ ما عَبَدْناهُمْ .
مشركان چنين مىپنداشتند كه خداوند از پرستش بتان و فرشتگان خشنود است ، و گرنه آنها را با قهر و زور از اين كار بازمىداشت . امّا آنان از اين موضوع غافل بودند كه اگر خدا چنين كند ، انسان حكم يك موجود بىجان را پيدا مىكند و ديگر سزاوار پاداش و مجازات نيست . نظير اين
هامش
( 1 ) . صافات ( 37 ) آيهء 150 .