إِلَّا بِعِلْمِهِ .
« 1 » نظير اين آيه در جلد سوم آيه 59 از سورهء انعام ، بيان شد .
وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ أَيْنَ شُرَكائِي قالُوا آذَنَّاكَ ما مِنَّا مِنْ شَهِيدٍ .
خداوند در روز قيامت از روى سرزنش از مشركان مىپرسد : آنچه از غير خدا پرستش مىكرديد ، كجايند ؟ آيا آنها شما را يارى مىكنند و يا خود يارى مىخواهند ؟ آنان در پاسخ خدا مىگويند : ما به تو اعلام كرديم كه هيچكس از ميان ما امروز گواهى نمىدهد كه تو شريك دارى .
وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَدْعُونَ مِنْ قَبْلُ .
انسان در روز قيامت نه بتى را مىبيند ، نه ثروتى را ، نه فرزندى را و نه چاره و واسطهاى را [ كه وى را رهايى بخشد ] جز حسابرسى و پاداش بر عملكردها را .
وَ ظَنُّوا ما لَهُمْ مِنْ مَحِيصٍ .
در قيامت پرده از جلو چشمان گناهكاران كنار مىرود و آنان يقين پيدا مىكنند كه راه گريزى از عذاب ندارند .
لا يَسْأَمُ الْإِنْسانُ مِنْ دُعاءِ الْخَيْرِ وَ إِنْ مَسَّهُ الشَّرُّ فَيَؤُسٌ قَنُوطٌ .
انسان در جستجوى ثروت ، مقام ، سلامتى و امنيّت پافشارى مىكند و در اين راه سر از پا نمىشناسد و احساس خستگى نمىكند و اگر زيانى به دنياى او برسد ، نيروهايش سست مىشود و از رحمت خدا نااميد مىگردد .
وَ لَئِنْ أَذَقْناهُ رَحْمَةً مِنَّا مِنْ بَعْدِ ضَرَّاءَ مَسَّتْهُ لَيَقُولَنَّ هذا لِي .
دنيا را با اصرار و پافشارى مىجويد و اگر چيزى از آن از دستش برود ، نااميد مىشود و اگر خدا او را از مصيبتى كه وى را رنج مىدهد رهايى بخشد ، مىگويد : من با نيرو و قدرت خود رهايى يافتم و هيچكس حق ندارد كه بر من منّت گذارد و از اين نخوت كشنده ، هيچكس در امان نمىماند ، مگر پيروان حق و صاحبان خرد سالم .
وَ ما أَظُنُّ السَّاعَةَ قائِمَةً وَ لَئِنْ رُجِعْتُ إِلى رَبِّي إِنَّ لِي عِنْدَهُ لَلْحُسْنى .
سخن همچنان دربارهء انسان نادان و خودخواه است و معناى اين آيه از زبان وى چنين است :
هامش
( 1 ) . آخرين نتيجهاى كه پژوهشهاى پزشكى بدان دست يافته ، آن است كه شناسايى نوع جنين امكانپذير است : از آغاز ماه سوم مىتوان تشخيص داد كه آيا پسر است و يا دختر . به تفسير آيهء 34 از سورهء لقمان نگاه كنيد .