واژگان
الساعة : در اينجا مراد روز قيامت است .
الأكمام : جمع كمّ ، به كسر كاف ، غلاف ميوه ، پيش از آنكه بيرون آيد .
آذنّاك : آگاهت كرديم .
محيص : جاى گريز .
لا يسأم : خسته نمىشود .
الخير : در اينجا مراد ، ثروت ، مقام ، سلامت و فرزند است .
الرّحمة : هرچيزى كه انسان با آن شادمان مىشود و ضدّ آن « ضرّاء » است ؛ يعنى چيزى كه انسان را ناراحت مىكند .
اعراب
« ما » در « ما تخرج » و « ما تحمل » نافيه است . « من ثمرات » ، « من » زايد و « ثمرات » فاعل « تخرج » . « من أكمامها » متعلق به محذوف و صفت براى « ثمرات » . « بعلمه » متعلق به محذوف « الّا كائنا بعلمه » و حال است . « ما لهم من محيص » ، « من » زايد ، « محيص » مبتدا و « لهم » خبر آن است .
« مِنْ دُعاءِ الْخَيْرِ »
به معناى « من دعائه الخير » است . « فيؤوس » خبر مبتداى محذوف : « فهو يؤوس » . « و لئن » لام براى قسم و « ان » شرطيه و « ليقولنّ » جواب قسم و جانشين جواب شرط است .
تفسير
إِلَيْهِ يُرَدُّ عِلْمُ السَّاعَةِ .
هيچكس نمىداند روز قيامت كى برپا مىشود ، جز خداى يگانه . در نهج البلاغه آمده است : « شما و روز قيامت نزديك هستيد » . هركس بميرد ، قيامتش برپا شده است .
وَ ما تَخْرُجُ مِنْ ثَمَراتٍ مِنْ أَكْمامِها وَ ما تَحْمِلُ مِنْ أُنْثى وَ لا تَضَعُ