« چون از حق روىگردان شدند ، خدا نيز دلهاشان را از حق بگردانيد و خدا مردم نافرمان را هدايت نمىكند » . نظير اين آيه چندين بار بيان شد .
وَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ إِنَّهُمْ كانُوا خاسِرِينَ .
آنان سركشى و ستم كردند و سزاوار عذاب شدند ، چنانكه امّتهاى گذشتهاى كه همانند ايشان بودند ، سزاوار عذاب شدند . اين آيه نشان مىدهد كه جن هم از امّتها و نسلهايى تشكيل يافته و آنها هم پيامبرانى دارند و نيز چونان انسانها برخى از آنان شايسته و برخى تبهكارند .
وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لا تَسْمَعُوا لِهذَا الْقُرْآنِ وَ الْغَوْا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُونَ .
ستمكاران وقتى كه تأثير و سلطهء قرآن بر دلها را ديدند ، دچار وحشت شدند و در حيرت فرورفتند ، نمىدانستند كه پس از آنكه از كوبيدن قرآن با برهان و رويارويى دليل با دليل ناتوان شدند ، چه بكنند ؟ آنگاه همگى توافق كردند از راه باطل به جنگ قرآن بروند و آن را جادو و افسانه بنامند و با ايجاد تشويش و ايراد سخنهاى ياوه به مقابله با آن برخيزند . آنان با اين ياوهگويى و نادانى ، مىخواستند باطلشان را پيروز و نور قرآن را خاموش كنند . اين سخن مشركان : « سخن بيهوده بدان بياميزيد ، شايد پيروز گرديد » تنها نشانگر اين واقعيّت است كه آنان جز گفتن سخنان بىمعنا و بيهوده ، توان هيچچيزى را ندارند . قرآن دژ مستحكم خداست كه در طول عصرها و زمانها انديشهء انسان را ناتوان كرده و مىكند .
فَلَنُذِيقَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا عَذاباً شَدِيداً وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ أَسْوَأَ الَّذِي كانُوا يَعْمَلُونَ .
عمل جنايتكاران به دو قسم تقسيم مىشود : بد و بدتر و كيفر آنها نيز چنين است . چه ، « هركس كار بدى بكند ، جز همانند عملش كيفر نيابد » . « 1 » خداوند از بدترين كارهاى كافران بدين سبب ياد كرده است كه مىخواهد بيان كند ، در قيامت ، كيفر آنان همانند عملشان بدترين كيفر است .
ذلِكَ جَزاءُ أَعْداءِ اللَّهِ النَّارُ لَهُمْ فِيها دارُ الْخُلْدِ جَزاءً بِما
هامش
( 1 ) . غافر ( 40 ) آيهء 40 .