دارد و در اينجا تفاوت ميان حكم حاكم در دنيا و حكم خدا در آخرت آشكار مىشود : حاكم فرمانش را در هرحال اجرا مىكند ، چه محكوم عليه قانع شود و چه نشود ، در حالىكه خداوند تنها در صورتى حكمش را اجرا مىكند كه محكوم عليه قانع شود كه او سزاوار عذاب است و به همين دليل ، انبوه گواهان بر ضدّ او گواهى مىدهند .
به عنوان نمونه ، مبلّغان دينى گواهى مىدهند كه حلال و حرام خدا را به او رساندهاند ، فرشتگان گواهى مىدهند كه او نافرمانى و گناه كرده است و پروندهء اعمالش هم هرسخن و عمل او را ثبت كرده است و هرگاه گناهكار تمامى اين گواهان را رد كند ، خداوند از خودش عليه او گواهى ارائه مىكند . بنابراين ، پوست او گواهى مىدهد كه او حرام مانند زنا و مقدّماتش را لمس كرده است ، گوش او گواهى مىدهد كه وى حق را شنيده و از آن روى برگردانيده است ، چشم او گواهى مىدهد كه وى نشانههاى يگانگى خدا را شنيده و آنها را انكار كرده است و ديگر كارهاى زشت و گناهانى كه وى انجام داده است .
آيه به يك معناى دقيق اشاره دارد و آن اينكه شاهد بايد بىطرف باشد . ممكن است شخص گناهكار گمان كند كه مبلّغان دينى و فرشتگان بدين سبب در پيشگاه خدا شهادت مىدهند كه آنان او را معصيت نمىكنند و به فرمانش عمل مىكنند . از اينرو ، خداوند شاهدى را از خود گناهكار ارائه مىدهد كه عليه او گواهى مىدهد ، تا اين توهّم گناهكار از ميان برود ، هرچند توهّمى باطل است . در برخى از روايات آمده است كه گناهكار در قيامت خطاب به پروردگارش مىگويد : آيا مرا از ستم كردن زنهار ندادى ؟ پاسخ مىرسد : زنهار دادم . او مىگويد : من شاهدى را عليه خودم نمىپذيرم ، مگر اينكه از خودم باشد . در اين هنگام خداوند به اعضاى او فرمان مىدهد كه ضدّ او گواهى دهند . بندهء گناهكار به اعضايش مىگويد : خشم و نفرين بر شما باد . من چهقدر از شما دفاع و پشتيبانى كردم .
التفسير الكاشف ( تفسير كاشف ) ( فارسى ) — صفحة 788
مساهمون: محمد جواد مغنية
ص٧٨٨