فَاصْبِرْ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ
همانند اين جمله در آيهء 55 از همين سوره بيان شد .
فَإِمَّا نُرِيَنَّكَ بَعْضَ الَّذِي نَعِدُهُمْ أَوْ نَتَوَفَّيَنَّكَ فَإِلَيْنا يُرْجَعُونَ .
خطاب در « نرينّك » براى محمّد صلّى اللّه عليه و آله است و ضمير « نعدهم » به مشركان برمىگردد و معناى آيه چنين است :
گاهى در دنيا كسانى را مجازات مىكنيم كه اى محمّد صلّى اللّه عليه و آله تو را تكذيب كردند و آزارت دادند و ممكن است ما تو را پيش از اين به سوى خود ببريم و در ساير حالتها ، كار تنها در دست خداست و همگى به سوى او بازمىگردند و چيزى در دست تو نيست .
آيه ، اشاره بدين نكته دارد كه مؤمن حقيقى سزاوار است با خشنودى خدا شادمان شود و به دينش يقين داشته باشد و تا آنجا كه مىتواند با طرفداران باطل و گمراهى مبارزه كند و كيفر را به خدا واگذارد : « پروردگارت از آنچه آنان مىكنند بىخبر نيست » . « 1 »
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلًا مِنْ قَبْلِكَ مِنْهُمْ مَنْ قَصَصْنا عَلَيْكَ وَ مِنْهُمْ مَنْ لَمْ نَقْصُصْ عَلَيْكَ .
نظير اين آيه در جلد دوم ، آيهء 164 از سورهء نساء بيان شد . به بخش : « آيا تمامى پيامبران شرقى هستند » ؟ رجوع كنيد .
وَ ما كانَ لِرَسُولٍ أَنْ يَأْتِيَ بِآيَةٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ .
مراد از « آية » در اينجا معجزه است و معناى آيه چنين مىباشد : خداوند معجزه را به دست پيامبر آشكار مىكند ، ليكن برحسب آنچه حكمت و مصلحت ايجاب كند ، نه برطبق آنچه زورگويان و كينهتوزان مىخواهند .
فَإِذا جاءَ أَمْرُ اللَّهِ قُضِيَ بِالْحَقِّ وَ خَسِرَ هُنالِكَ الْمُبْطِلُونَ .
« هنالك » به روز قيامت اشاره دارد و اينروز ، بدترين روز براى طرفداران باطل و بهترين روز براى طرفداران حق است .
هامش
( 1 ) . انعام ( 6 ) آيهء 132 .