قالُوا أَ وَ لَمْ تَكُ تَأْتِيكُمْ رُسُلُكُمْ بِالْبَيِّناتِ قالُوا بَلى قالُوا فَادْعُوا وَ ما دُعاءُ الْكافِرِينَ إِلَّا فِي ضَلالٍ .
نگهبانان جهنم در پاسخ آنان مىگويند : به اعتراف خودتان ، خداوند از زبان پيامبران خود ، حجّت را بر شما تمام كرد . بنابراين ، اگر امروز خواستهء شما را اجابت نكند ، نمىتوانيد او را سرزنش كنيد ، بلكه اگر انديشه كنيد ، بايد خودتان را سرزنش نماييد . نظير اين آيه در آيهء 71 از سورهء زمر و به صورتى گستردهتر در جلد سوم ، آيهء 50 از سورهء اعراف بيان شد .
إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنا وَ الَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ يَوْمَ يَقُومُ الْأَشْهادُ .
منظور از « يوم الأشهاد » ، روز قيامت است ؛ زيرا فرشتگانى كه نامههاى اعمال را يادداشت مىكنند ، علماى تبليغكننده و اعضاى بدن گناهكار عليه او گواهى مىدهند : « چون به كنار آتش آيند ، گوش و چشمها و پوستهاشان به اعمالى كه مرتكب شدهاند بر ضدّشان شهادت دهند » . « 1 » اين آيه به روشنى نشان مىدهد كه خداوند پيامبران و مؤمنان اخلاصمند را در دنيا و آخرت يارى مىكند . بارى كردن در آخرت روشن است ، امّا در دنيا ، صورتها و نمادهاى مختلفى دارد . چه ، گاهى با چيره شدن بر دشمنان است ، گاهى با گسترش عقيده و آرمان آنان و نيز بالا رفتن مقام و برخوردارى از نام نيكو در ميان نسلهاى بشرى [ در گسترهء زمان ] است . به عنوان نمونه ، مرقدهاى برخى از شهيدان راه فضيلت به صورت كعبهاى درآمدهاند كه [ در هرسال ] ميليونها انسان آنها را زيارت مىكنند و تاريخ پر از گواهان بر اثبات اين مدّعاست . نظير اين آيه در جلد پنجم ، آيه 38 از سورهء حج بيان شد .
يَوْمَ لا يَنْفَعُ الظَّالِمِينَ مَعْذِرَتُهُمْ وَ لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَ لَهُمْ سُوءُ الدَّارِ .
براى اين ستمكاران نه حمايتگرى است كه به دفاع از آنان برخيزد و نه حجّتى دارند كه برايشان سودمند باشد ؛ زيرا خداوند حجّت را بر آنان تمام كرده بود و خوشبخت كسى است كه با كارهاى شايسته از حجّت و بهانهها بىنياز باشد .
وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْهُدى وَ أَوْرَثْنا
هامش
( 1 ) . فصلت ( 41 ) آيهء 20 .