واژگان
الصّرح : ساختمان بلند .
الأسباب : جمع سبب و آن وسيلهاى است براى رسيدن به ديگرى .
تباب : زيان و نابودى .
اعراب
« أسباب السموات » بدل از « الأسباب » . « فاطّلع » به نصب ؛ چرا كه در جواب ترجّى است كه به طلب شباهت دارد . « الحياة الدنيا » عطف بيان از « هذه » . « هى » ضمير فصل .
جملهء « و هو مؤمن » حال از « من عمل صالحا » .
تفسير
وَ قالَ فِرْعَوْنُ يا هامانُ ابْنِ لِي صَرْحاً لَعَلِّي أَبْلُغُ الْأَسْبابَ * أَسْبابَ السَّماواتِ فَأَطَّلِعَ إِلى إِلهِ مُوسى وَ إِنِّي لَأَظُنُّهُ كاذِباً .
فرعون از وزيرش هامان خواست كه برايش برج بلندى بسازد ، تا از راه آن به آسمان رود و خدا را در آن جستجو كند و از سخن موسى اطمينان پيدا نمايد . او اين درخواست را در حالى مطرح كرد كه مىدانست ناتوانتر و پستتر از آن است كه چنين كارى را انجام دهد . ليكن او مىدانست كه در ميان مردم كشورش كوتهانديشان و ناآگاهانى هستند كه سخن او را تصديق مىكنند ، لذا دست به نيرنگ زد ، درحالىكه سخن مزبور بالاتر از اين سخن او نيست : من پروردگار بلندمرتبه شما هستم . اگر او كسى را پيدا نمىكرد كه به او بگويد : بله ، تو خداى بلندمرتبه و بزرگ هستى ، جرئت نمىكرد اين سخن را بگويد . ما اكنون در قرن بيستم و عصر فضا و تسخير كرهء ماه قرار داريم ؛ با اين وجود ، « دالايى لاما » كسى را پيدا مىكند كه به او بگويد : تو خدا هستى . آغا خان هم كسى را