بر هريك از بندگانش كه بخواهد به فرمان خود وحى مىفرستد تا مردم را از روز قيامت بترساند . ( 15 )
آنروز كه همگان آشكار شوند . هيچچيز از آنها بر خدا پوشيده نماند . در آن روز فرمانروايى از آن كيست ؟ از آن خداى يكتاى قهّار . ( 16 )
آنروز هركس را همانند عملش جزا مىدهند و به كسى ستمى نمىرود . و خدا زود به حسابها مىرسد . ( 17 )
اعراب
« اثنتين » صفت براى مفعول مطلق محذوف : « إماتتين اثنتين و احيائتين اثنتين » .
« ذلكم » مبتدا و « بأنّه » متعلق به محذوف ، خبر آن است . « وحده » مصدر و در موضع حال از « اللّه » مىباشد . « مخلصين » حال از فاعل « فادعوا » . « رفيع الدرجات » خبر دوم براى
« هُوَ الَّذِي يُرِيكُمْ »
. مصدر مؤوّل از « لينذر » متعلق به « يلقى » . « يوم هم » ، « يوم » بدل از « يوم التلاق » . « هم » مبتدا و « بارزون » خبر آن است . « الملك » فاعل فعل محذوف كه در تقدير : « ثبت الملك » است . « للّه » متعلق به محذوف : « ثبت اللّه » . « اليوم تجزى » « اليوم » ظرف براى « تجزى » . « لا ظلم اليوم » ، « ظلم » اسم « لا » « و اليوم » خبر آن است .
تفسير
قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا فَهَلْ إِلى خُرُوجٍ مِنْ سَبِيلٍ .
ضمير « قالوا » به دوزخيان برمىگردد . مرگ نخست ، پيش از بيرون آمدن آنان از شكمهاى مادرانشان است و مرگ دوم ، همان مرگ معلوم و شناخته شده است . امّا زندگى نخست آنها عبارت است از زندگى آنان در دنيا و مراد از زندگى دوم ، زندگى دوباره پس از مرگ مىباشد و معناى آيه چنين مىباشد : جهنميان درحالىكه در ژرفاى جهنم در عذابند ، در پيشگاه خدا زارى مىكنند و مىگويند : خداى ما ! تو بر هرچيزى توانايى . ما را در دنيا ايجاد كردى ، آنگاه با مرگ ، ما را از آن بيرون آوردى و سپس ما را دوباره زنده كردى . اكنون ما ، درحالىكه پشيمانيم و به خطاها و گناهان