واژگان
شرح صدره لكذا : دل او را براى آن چيز گشود و آرام بخشيد .
أحسن الحديث : مراد قرآن است .
المتشابه : در اينجا مراد آن است كه تمامى قرآن از لحاظ روش و مفهوم ، يكدست و داراى يك نظم است : « هرگاه از سوى ديگرى جز خدا مىبود ، در آن اختلافى بسيار مىيافتند » . « 1 »
مثانى : جمع مثنى و آن عبارت است از : امر و نهى ، مژده و هشدار و . . . برخى گفتهاند :
مراد از مثانى در اينجا ، بيان معنا با چند روش است . در هر صورت ، معناى مثانى در اينجا غير از معنايى است كه در آيهء 87 از سورهء حجر از آن اراده مىشود .
تقشعرّ : كنايه از بيم داشتن در هنگام يادآورى هشدار به جهنم است .
تلين : كنايه از آرامش در هنگام يادآورى مژده به بهشت است .
اعراب
« أفمن شرح » ؛ « من » مبتدا و خبرش محذوف است : « كمن قسا قلبه » . از اين قبيل است جملهء : « أفمن يتّقى » . « كتابا » بدل از « أحسن الحديث » . « متشابها » صفت براى « كتاب » و « مثانى » صفت دوم و جمله « تقشعرّ » صفت سوم است .
تفسير
أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ .
كسى كه به خدا توكّل كند ، او را بسنده است و كسى كه هدايت را بپويد ، خدا هدايتش مىكند . هرگاه خدا از بندهاش نيكى ببيند و بداند كه او درصدد شناخت حق است تا بدان عمل كند ، دست او
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 ) آيهء 82 .