إِنْ تَكْفُرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنْكُمْ .
نه گناه گناهكار به خداوند زيان مىرساند و نه اطاعت فرمانبردار به او سود .
وَ لكِنْ يَنالُهُ التَّقْوى مِنْكُمْ
يعنى اگر شما پرهيزگار باشيد ، او از شما خشنود مىشود .
وَ لا يَرْضى لِعِبادِهِ الْكُفْرَ .
اشاعره مىگويند : خدا تمامى موجودات را اراده كرده ، حتّى كفر كافر ، زناى زناكار و قتل قاتل را كه از روى ستم و تجاوز كسى را كشته باشد . چه ، او آفرينندهء هرچيزى است . امّا با اين وجود ، او از كفر ، زنا و كشتن نهى مىكند . « 1 » از ديدگاه اشاعره تكليف به ما لا يطاق [ - چيزى كه از توان انسان بيرون است ] جايز است ؛ زيرا بر خدا نه چيزى واجب است و نه چيزى از او زشت مىباشد . « 2 » دليلى روشنتر بر بطلان اين مذهب از سخن خداوند نيست كه مىگويد : « كفر را براى بندگانش نمىپسندد » .
وَ إِنْ تَشْكُرُوا يَرْضَهُ لَكُمْ .
آنچه را خدا براى ما مىپسندد ، امان و رحمت است .
وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى .
هيچكس به جاى ديگرى كيفر داده نمىشود . عين اين آيه در جلد سوم ، آيهء 164 از سورهء انعام ، آيهء 5 از سورهء اسراء و آيهء 18 از سورهء فاطر بيان شد .
ثُمَّ إِلى رَبِّكُمْ مَرْجِعُكُمْ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ .
بازگشت مردم به سوى خداست و پاداش كردارها در دست اوست و از دلهاى صاحبان اين كردارها و اهدافى كه در انجام دادن آنها دارند ، آگاهى دارد .
وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا رَبَّهُ مُنِيباً إِلَيْهِ ثُمَّ إِذا خَوَّلَهُ نِعْمَةً مِنْهُ نَسِيَ ما كانَ يَدْعُوا إِلَيْهِ مِنْ قَبْلُ وَ جَعَلَ لِلَّهِ أَنْداداً لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِهِ .
« مسّه » : به او رسيد . مراد از واژهء « ضرّ » چيزى است كه انسان را آزار مىرساند . « الانابة » : بازگشت به خدا . « خوّله » : عطا كرد او را . « الأنداد » : نظاير . معناى آيه چنين است : وقتى كه زيانى به جان انسان ، يا خانواده و يا دارايى او مىرسد ، با كمال فروتنى و زارى به خدا پناه مىبرد و هرگاه سختى و زيان او بر طرف مىشود و خداوند از نعمتهاى خود به او مىبخشد ، زارى كردن در پيشگاه
هامش
( 1 ) . المواقف ، ج 8 ، ص 173 .
( 2 ) . همان ، ص 200 .