پرهيزگاران است : براى اين گروه جايگاه امن و براى آن گروه ميانه جهنم .
جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَها فَبِئْسَ الْمِهادُ .
ستمكاران هيزم جهنمند و پوشش و فرش آنان آتش است .
هذا فَلْيَذُوقُوهُ حَمِيمٌ وَ غَسَّاقٌ .
در تفسير رازى آمده است كه در اين جمله تقديم و تأخيرى صورت گرفته و در اصل چنين است : هذا حميم و غساق فليذوقوه . « حميم » ؛ يعنى آب داغى كه مىسوزاند و « غساق » : آشاميدنى دوزخيان ، چرك و خون است .
وَ آخَرُ مِنْ شَكْلِهِ أَزْواجٌ .
عذاب دوزخيان تنها به آب جوش و چرك و خونابه منحصر نمىشود ، بلكه انواع ديگرى از عذاب نيز در آنجا وجود دارد كه در سختى و دردناكى با يكديگر همانند و در رنگ و شكل با يكديگر تفاوت دارند از قبيل زقوم و باد سوزان و ديگر عذابهايى كه نه چشمى ديده و نه گوشى شنيده است .
هذا فَوْجٌ مُقْتَحِمٌ مَعَكُمْ لا مَرْحَباً بِهِمْ إِنَّهُمْ صالُوا النَّارِ .
گناهكاران دستهدسته وارد جهنم مىشوند . هرگاه گروه بعدى وارد شوند ، گروه قبلى به آنان مىگويند :
خوش نيامديد ؛ زيرا در آتش عذاب مىشويد .
قالُوا بَلْ أَنْتُمْ لا مَرْحَباً بِكُمْ أَنْتُمْ قَدَّمْتُمُوهُ لَنا فَبِئْسَ الْقَرارُ * قالُوا رَبَّنا مَنْ قَدَّمَ لَنا هذا فَزِدْهُ عَذاباً ضِعْفاً فِي النَّارِ .
اين آيه كاملا از سخنان گروه بعدى است كه پاسخ گروه قبلى مىباشد . اين گروه از آنان به بدى استقبال كردند و آنان هم با بدى بيشتر پاسخ دادند . اين سخن گروه بعدى :
« أَنْتُمْ قَدَّمْتُمُوهُ لَنا »
نشان مىدهد كه پيروىشوندگان جلوتر از پيروىكنندگان وارد جهنم مىشوند ، چنانكه در دنيا پيشرو آنها بودند . « ها » در « قدمتموه » به عذاب برمىگردد كه از سياق آيه به دست مىآيد . آنگاه پيروان از خدا درخواست مىكنند كه عذاب كسى را كه نسبت به آنان نيرنگ زده و فريبشان داده است دوچندان كند . اين معنا در چندين آيه تكرار شد كه از جملهء آنها جلد اوّل ، آيه 166 از سورهء بقره ، جلد سوم آيه 37 از سوره اعراف و آيهء 31 از سورهء سبأ مىباشد .
وَ قالُوا ما لَنا لا نَرى رِجالًا كُنَّا نَعُدُّهُمْ مِنَ الْأَشْرارِ .
ضمير « قالوا » به ستمكاران ثروتمند و عياش برمىگردد و مراد از « رجال » در اينجا ضعيفان است . زورمداران