اعراب
« ان كدت » ، « ان » مخففة از ثقيله و اسم آن محذوف است : « انّك » . « لتردين » ، لام فارقه ميان مخفّفه و نافيه . « تردين » در اصل ، « تردينى » بوده است . « نعمة ربّى » مبتدا و خبرش محذوف است : « كائنة » . « نزلا » تميز مىباشد .
تفسير
فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ يَتَساءَلُونَ .
سخن همچنان دربارهء حالتهاى بهشت است . خداى سبحان در آيات پيشين فرمود : بهشتيان از انواع لذّتها برخوردارند و در اين آيه مىفرمايد : آنها با شادمانى دربارهء آنچه در دنيا راجع به اين موضوع برايشان گذشته با يكديگر سخن مىگويند .
قالَ قائِلٌ مِنْهُمْ إِنِّي كانَ لِي قَرِينٌ * يَقُولُ أَ إِنَّكَ لَمِنَ الْمُصَدِّقِينَ * أَ إِذا مِتْنا وَ كُنَّا تُراباً وَ عِظاماً أَ إِنَّا لَمَدِينُونَ .
اين مؤمن با برادران و همسايگانش از همنشينى سخن مىگويد . كه كسانى را كه به روز قيامت ايمان داشته مسخره مىكرد و مىگفت : آيا پس از نابود شدن ، ما دوباره زنده مىشويم ؟ اين سخن خرافه است اى مادر عمرو . . . اين ، همان چيزى است كه هركافرى آن را در دهان خود مىچرخاند . رمز اينگونه سخنان هم ، آن است كه ايمان به قيامت ، فرع بر آن است كه انسان به وحى خدا به كسى كه او را از ميان بندگانش برگزيده ايمان داشته باشد ، در حالى كه شخص كافر به اين وحى ايمان ندارد . بنابراين ، چگونه او به زنده شدن پس از مرگ ايمان بياورد ؟ در يك كلام : زنده شدن پس از مرگ يك مسئله غيبى است و غيب از ديدگاه كافران افسانه به شمار مىرود .
قالَ هَلْ أَنْتُمْ مُطَّلِعُونَ .
اين خطاب از سوى مؤمن ، به دوستان بهشتىاش مىباشد كه آنان را فرامىخواند تا از بالا به جهنم نگاه كنند و عاقبت آن كافر تمسخر كننده و بىمنطق را ببينند .
فَاطَّلَعَ فَرَآهُ فِي سَواءِ الْجَحِيمِ .
مؤمن اين سخن را به