سخنان سردمداران است كه در پاسخ به مستضعفان بر زبان مىآورند و خلاصهء آن چنين است : ما جز فراخوانى و آرايش آن كارى نكرديم . ما شما را به كفر فراخوانديم و شما هم اجابت كرديد ، درحالىكه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله شما را به ايمان فراخواند ، شما نپذيرفتيد و رمز اين كار هم ناپاكى و سركشى خودتان بود ، و گرنه ما چه سلطهاى بر شما داشتيم كه اگر همانند ديگران به خدا و پيامبرش ايمان مىآورديد ، ما از اين كار مانع شويم ؟ پيامد كفر و گمراه كردن ما و پذيرفتن شما اين شد كه عذاب بر ما و شما واجب شود ، چنانكه مىبينيد و پس از اين عذابى كه ما رنج آن را مىكشيم ، خشنودى و شادمانى وجود ندارد . نظير اين آيه در آيهء 25 از سورهء عنكبوت و 67 از سورهء احزاب بيان شد .
فَإِنَّهُمْ يَوْمَئِذٍ فِي الْعَذابِ مُشْتَرِكُونَ .
اين جمله از سخنان خداست و معنايش چنين مىباشد : عذاب در روزى كه گناهكاران از همديگر مىپرسند و يكديگر را سرزنش مىكنند ، به سراغ همهء آنها خواهد آمد .
إِنَّا كَذلِكَ نَفْعَلُ بِالْمُجْرِمِينَ .
ما جنايتكاران را به سختى و بهطور دايم مجازات مىكنيم و در اين جهت ، هيچ تفاوتى ميان پيروىكننده و پيروىشونده وجود ندارد .
إِنَّهُمْ كانُوا إِذا قِيلَ لَهُمْ لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ يَسْتَكْبِرُونَ .
آنان از پذيرش حق و كلمهء آن خوددارى كردند و تكبّر نشان دادند ، در نتيجه ، عذاب خدا كه پيش از آنان به مستكبران رسيده بود ، به آنها نيز رسيد .
وَ يَقُولُونَ أَ إِنَّا لَتارِكُوا آلِهَتِنا لِشاعِرٍ مَجْنُونٍ
مفسران مىگويند : مشركان در سخنان و گمراهى خود ، دچار درماندگى و اضطراب شدند ، چون پيامبر صلّى اللّه عليه و آله را هم شاعر و هم ديوانه توصيف كردند ، با اينكه شاعر با انديشيدن و روش خاص ، معانى را برمىگزيند و با دقت و استوارى آنها را با يكديگر درهم مىآميزد و با مهارت بيان مىكند ، درحالىكه ديوانه نمىتواند چنين كارى انجام دهد ؟
بَلْ جاءَ بِالْحَقِّ وَ صَدَّقَ الْمُرْسَلِينَ .
چنين نيست . او نه شاعر است و نه ديوانه . او