واژگان
يصطرخون : فرياد مىزنند ، درحالىكه كمك مىخواهند .
نعمّركم : شما را مهلت مىدهيم .
خلائف : جمع خليفه ؛ يعنى كسى كه جانشين فردى مىشود كه پيش از وى بوده است .
اعراب
« فيموتوا » منصوب است به « ان » كه در تقدير مىباشد ؛ زيرا فعل در جواب نفى واقع شده است و مصدر ريخته شده ، فاعل است براى فعل محذوف : « فيحصل لهم الموت » . « صالحا » صفت است براى مفعول محذوف : « عملا صالحا » . « ما يتذكّر » ، « ما » مصدريه ظرفيه : « الم نعمّركم أمدا كافيا للتذكر » . « مقتا » و « خسارا » تميز مىباشند .
تفسير
وَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ نارُ جَهَنَّمَ لا يُقْضى عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا وَ لا يُخَفَّفُ عَنْهُمْ مِنْ عَذابِها .
خداى سبحان صورتهاى مختلفى از عذاب گناهكاران و ستمگران را بيان كرده كه از آن جمله اين صورت است : عذاب آنان بسيار دردناك و سخت است و استمرار و ادامه هم دارد . بنابراين ، نه مرگ است كه با آن عذاب پايان يابد و نه عاملى وجود دارد كه بر اثر آن از شدّت عذاب كاسته شود .
كَذلِكَ نَجْزِي كُلَّ كَفُورٍ .
ما ناسپاسان را اينچنين كيفر مىدهيم ، تا كيفرى باشد مطابق با جنايت و گناه آنان . مانند اين سخن خداوند در جلد دوم ، آيهء 56 ، بيان شد .
وَ هُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيها رَبَّنا أَخْرِجْنا نَعْمَلْ صالِحاً غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ .
آنان فرياد مىزنند و كمك مىخواهند ، اما فريادرسى وجود ندارد . آنها زارى و توبه مىكنند ، ليكن دير شده است . نظير اين آيه در جلد پنجم ، آيهء 100 و 107 از سورهء مؤمنون بيان شد . خدا در آيهء 28 از سورهء انعام مىفرمايد : « اگر آنها را به دنيا بازگردانند ، باز هم به همان كارها كه منعشان كرده بودند