پايان مىيابد . نظير اين سخن خدا در جلد چهارم ، آيهء 4 از سورهء رعد ، بخش : « سيد افغانى و دهرىها » بيان شد .
وَ مِنَ الْجِبالِ جُدَدٌ بِيضٌ وَ حُمْرٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُها وَ غَرابِيبُ سُودٌ .
خداوند مىگويد :
او در كوهها ، راههايى قرار داده است كه برخى از آنها سفيد ، برخى قرمز و برخى سياه مىباشند . هركدام از اين راههاى سهگانه از لحاظ شدّت و ضعف در رنگ با يكديگر متفاوتند و اين تفاوت ، نشانگر قدرت و اراده خداوند است ؛ همانند گونهگونى ميوهها [ كه آن هم قدرت خدا را نشان مىدهد ] .
وَ مِنَ النَّاسِ وَ الدَّوَابِّ وَ الْأَنْعامِ مُخْتَلِفٌ أَلْوانُهُ كَذلِكَ .
عطف « انعام » بر « دوّابّ » از باب عطف خاص بر عام است ؛ زيرا مراد از « دوّابّ » حيواناتى است كه بر روى زمين حركت مىكنند و از جملهء آنها انعام [ - چارپايان ] است كه بر شتر ، گاو ، گوسفند و بز اطلاق مىشود . معناى آيه چنين است :
گوناگونى رنگهاى انسانها و گوناگونى رنگهاى حيوانات نشاندهنده قدرت خداست ، چنانكه گوناگونى ميوهها و راهها آن را نشان مىدهد .
إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ .
مراد از « علما » در اينجا كسانى هستند كه از روى آگاهى به خدا ايمان آوردند ، نه از روى تقليد و نيز عظمت او را با دلايل و براهين شناختند . بديهى است ، كسى كه به قدرت خداوندى شناخت پيدا كند هيچچيزى نمىتواند او را مغلوب سازد و هيچچيزى از ديد او ناپديد نمىشود و هميشه از او بيمناك خواهد بود و به همين دليل است كه علما بيشتر از ديگران از خشم و قدرت خداوند مىترسند و بيشتر از آنان به بخشش و آمرزش او اميدوارند . ما از زمره كسانى هستيم كه بر اين باورند : در حقيقت ، ايمان بدون تقوا و تقواى بدون آگاهى وجود ندارد . بدين سبب ، پيامبر اعظم صلّى اللّه عليه و آله فرمود : « فضيلت دانشمند بر عابد چونان فضيلت ماه شب چهارده بر ستارگان است » . نيز به روايت مشهور از آن حضرت نقل شده است : « خواب دانا از عبادت نادان بهتر است » .
إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ .
او در انتقام گرفتن از كسى كه ستم كرده ، عزيز و قدرتمند است و نسبت به كسى كه زارى و توبه كند ، آمرزنده است .