اين آيه در جلد چهارم ، آيهء 19 از سورهء ابراهيم ، و از لحاظ معنا در جلد دوم آيهء 132 از سورهء نساء ، و جلد سوم ، آيهء 133 از سورهء انعام بيان گرديد .
وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى .
هرگناهكارى تنها به خاطر گناه خودش مورد بازپرسى و مجازات قرار مىگيرد . امّا در تورات ، سفر عدد ، اصحاح 24 عكس اين موضوع آمده است : « رب روح بلندى دارد . . . ليكن او تبرئه نمىكند ، بلكه گناه پدران را برعهده فرزندان مىگذارد » . عين اين آيه در جلد سوم ، سورهء انعام ، آيهء 164 بيان شد .
وَ إِنْ تَدْعُ مُثْقَلَةٌ إِلى حِمْلِها لا يُحْمَلْ مِنْهُ شَيْءٌ وَ لَوْ كانَ ذا قُرْبى .
« مثقلة » : كسى كه بار سنگينى از گناهان را برمىدارد و معناى آيه چنين است : در روز قيامت ، زارى و فروتنى و درخواست يارى از خويشاوند و دوست ، فايدهاى ندارد . چه هرانسانى گرفتار خودش است و ديگران را فراموش مىكند : « روزى كه آدمى از برادرش مىگريزد و از مادرش و پدرش و از زنش و از فرزندانش . هركس را در آنروز كارى است كه به خود مشغولش مىكند » . « 1 »
إِنَّما تُنْذِرُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ .
اى محمّد صلّى اللّه عليه و آله دعوتت را تنها كسانى اجابت مىكنند كه از خدا بيم دارند و به پاداش او اميد بستهاند . امّا كسانى كه نه به او ايمان دارند و نه به روز قيامت ، اندرزها و بيمها هيچ فايدهاى به حال آنها ندارند .
وَ مَنْ تَزَكَّى فَإِنَّما يَتَزَكَّى لِنَفْسِهِ .
اين آيه همانند اين سخن خداست : « هركس كه كار شايسته كند به سود خود اوست و هركه بد كند به زيان اوست و پروردگار تو به بندگان ستم روا نمىدارد » . « 2 » در نهج البلاغه آمده است : « از خودت براى خودت حسابرسى كن ، چه ، براى ديگران حسابرس ديگرى است » .
وَ إِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ .
خدا هركس را كه ايمان آورده و كار شايسته انجام داده است ، پاداش مىدهد و هر كس را كه فساد و گناه كرده است ، مجازات مىكند .
هامش
( 1 ) . عبس ( 80 ) آيات 34 - 37 .
( 2 ) . فصلت ( 41 ) آيهء 46 .