اعراب
« أفمن زيّن له » ، « من » مبتدا و خبرش محذوف است : « كمن لم يزيّن له » .
« حسرات » مفعول من اجله براى « تذهب » . « عليهم » متعلق به « تذهب » است ، نه به « حسرات » ؛ زيرا « حسرات » مصدر است و به گفتهء نحويان ، معمول مصدر بر خودش مقدّم نمىشود .
تفسير
وَ إِنْ يُكَذِّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ وَ إِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ .
كارها به خدا برمىگردند و او انسان مؤمن شكيبا را به خاطر جهادش پاداش مىدهد و كسى را كه حق را تكذيب كرده ، به جرم تكذيب مجازات مىكند . هدف از اين آيه ، سبك كردن رنجهاى پيامبر اعظم صلّى اللّه عليه و آله و هشدار به دشمنان اوست . نظير اين آيه ، در جلد دوم ، آيهء 184 از سورهء آل عمران و جلد پنجم آيهء 42 از سورهء حج بيان شد .
يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ لا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ .
مراد از وعدهء خداوند در اينجا ، حسابرسى و كيفر پس از مرگ است و مراد از فريبندگان : دنيا ، ثروت ، مقام ، زن و فرزند مىباشد . نظير اين سخن خداوند در آيهء 33 از سورهء لقمان بيان شد .
إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا إِنَّما يَدْعُوا حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصْحابِ السَّعِيرِ .
شيطان دشمنىاش را با آدميزادگان ، آشكارا اعلام كرد و گفت : « در روى زمين بدىها را در نظرشان بيارايم و همگان را گمراه كنم » . « 1 » حزب شيطان كسانى هستند كه به وسوسه و سخنان گمراهكننده او گوش فرامىدهند .
خداوند ما را از اطاعت او برحذر داشته است ؛ زيرا او به فساد و هلاكت فرامىخواند ، درحالىكه خدا به نيكى و رحمت دعوت مىكند .
هامش
( 1 ) . حجر ( 15 ) آيهء 39 .