گردن رفيقش مىاندازد عين دزدان كه هنگام ارتكاب جنايت با يكديگر همنظرند و زمانى كه مورد مجازات قرار مىگيرند برخى به برخى ديگر لعنت و نفرين نثار مىكنند .
امّا سرانجام ، پيروزى از آن مستضعفين است . چه آنان به مقابله با مستكبران كه شب و روز با آنان نيرنگ مىكردند و با شيوههاى گوناگون از راه كفر و شرك ، آنها را فريب مىدادند ، برمىخيزند ، هرچند اين رويارويى باعث رهايى آنها از عذاب نمىشود و آن را تخفيف نمىدهد ، چرا كه آنان از روى اختيار و با برخوردارى از عقل ، از مستكبران پيروى كردند : « گروههايى كه پيرو بودهاند دربارهء گروههايى كه پيشوا بودهاند گويند : عذاب همه دوچندان است ولى شما نمىدانيد » . « 1 »
وَ أَسَرُّوا النَّدامَةَ
منظور پيروىكنندگان و پيروىشوندگانند .
لَمَّا رَأَوُا الْعَذابَ
هركس كه كوتاهى و تفريط كرده باشد ، سرنوشت وى عذاب ، پشيمانى و دلتنگى خواهد بود .
وَ جَعَلْنَا الْأَغْلالَ فِي أَعْناقِ الَّذِينَ كَفَرُوا ؛
يعنى غلها را در گردن رهبران گمراهكننده و پيروانشان قرار مىدهيم .
هَلْ يُجْزَوْنَ إِلَّا ما كانُوا يَعْمَلُونَ
هرگز چنين نيست كه آنان جز به آنچه كردهاند كيفر داده شوند . چه ، انسان به آنچه بيشتر انجام داده ، كيفر داده مىشود و آنچه را پيشتر فرستاده دريافت مىكند .
« پروردگار تو بر بندگان ستم نمىكند » .
هامش
( 1 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 38 .