بروياند . موسى گفت : آيا مىخواهيد آنچه را كه برتر است به آنچه فروتر است بدل كنيد ؟ » . « 1 »
وَ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ .
آنان با سركشى و كفران نعمتها بر خود ستم كردند .
فَجَعَلْناهُمْ أَحادِيثَ وَ مَزَّقْناهُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ .
خداى سبحان قوم سبأ را پراكنده و به نقاط مختلف زمين تقسيم كرد ، تا آنجا كه زبانزد نسلها شدند و نيز اندرزى براى كسانى كه در سختى شكيبايى كنند و در آسايش سپاسگزار باشند .
وَ لَقَدْ صَدَّقَ عَلَيْهِمْ إِبْلِيسُ ظَنَّهُ فَاتَّبَعُوهُ إِلَّا فَرِيقاً مِنَ الْمُؤْمِنِينَ * وَ ما كانَ لَهُ عَلَيْهِمْ مِنْ سُلْطانٍ .
شيطان آنها را به وسيلهء معصيت خداوند گمراه كرد . بنابراين ، هركس كه كافر شود و ستم كند ، از او فرمانبردارى كرده و هركس ايمان آورد و تقوى پيشه كند با او مخالفت نموده است . اين آيه به سخن ابليس در آيهء 39 از سورهء حجر اشاره مىكند :
« همگان را گمراه كنم . مگر آنها كه بندگان بااخلاص تو باشند . گفت : راه اخلاص ، راه راستى است كه به من مىرسد . تو را بر بندگان من تسلّطى نيست ، مگر بر آن گمراهانى كه تو را پيروى كنند » .
إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يُؤْمِنُ بِالْآخِرَةِ مِمَّنْ هُوَ مِنْها فِي شَكٍّ .
خداوند بندگانش را از خودشان بهتر مىشناسد ، ليكن آنان را از راه آسايش و سختى و شهوتها و هوسها آزمايش مىكند تا هدفها و كارهاى آنان را كه بر اثر آن ، شايستگى پاداش و مجازات را كسب مىكنند ، در عالم وجود و عيان ، آشكار گردند . اين معنا بارها تكرار شد و از آن جمله در جلد دوم در آيهء 140 از سورهء آل عمران .
وَ رَبُّكَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ حَفِيظٌ .
به اندازهء ذرّهاى از او پنهان نيست ، نه در زمين و نه در آسمان . در حديث آمده است : « از خدا آنچنان پروا داشته باش كه گويى او را مىبينى و اگر تو او را نمىبينى ، او تو را مىبيند » .
هامش
( 1 ) . بقره ( 2 ) آيهء 61 .