نمىتواند واقعيّت را از طريق انديشهاى كه بر پايهاى استوار نيست نفى كند . امام على عليه السّلام به اين موضوع اشاره مىكند و مىگويد : « انسانها با حق شناخته مىشوند ، نه حق با انسانها » .
بَلِ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ فِي الْعَذابِ وَ الضَّلالِ الْبَعِيدِ .
آنان در نادانى و گمراهى هستند ؛ زيرا حق و واقعيّت را با انديشهها و اوهام خود مىسنجند ، درحالىكه عكس آن درست است ؛ يعنى بايد انديشههاى خود را با حق و واقعيّت بسنجند .
أَ فَلَمْ يَرَوْا إِلى ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ .
خداى سبحان به تكذيبكنندگان قيامت مىگويد : زنده شدن شما پس از مرگ چه شگفتى دارد : « آيا آن كس كه آسمانها و زمين را آفريده است ، قادر نيست كه همانند آنها را بيافريند » . آيا اين آفرينش نشانگر يگانگى و كمال قدرت او نيست كه از جملهء مصاديق قدرت او ، زنده كردن پس از مرگ است ؟ . ما در اينباره چندين بار سخن گفتيم .
إِنْ نَشَأْ نَخْسِفْ بِهِمُ الْأَرْضَ أَوْ نُسْقِطْ عَلَيْهِمْ كِسَفاً مِنَ السَّماءِ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً لِكُلِّ عَبْدٍ مُنِيبٍ .
« ذلك » به آفرينش آسمانها و زمين اشاره دارد . چه ، اين آفرينش از ديدگاه كسى كه به عقل و وجدانش رجوع مىكند ، ثابت مىكند كه او مىتواند استخوانهاى پوسيده را بار ديگر زنده كند . امّا اين سخن خداوند : « اگر بخواهيم آنها را در زمين فرومىبريم » هشدار به كسى است كه آخرت را انكار مىكند ، بدينترتيب كه زمين او را فرومىبرد و يا پارهاى از آتش از آسمان بر سر او فرود مىآيد و او را مىسوزاند .