[ تفسير ]
مسلمان بر دوگونه است
لَقَدْ كانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الْآخِرَ وَ ذَكَرَ اللَّهَ كَثِيراً .
مراد از اسوهء حسنه در اينجا اقتدا كردن به پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله است .
يَرْجُوا اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الْآخِرَ ؛
يعنى : پاداش خدا و نعمتهاى آخرت را آرزو دارد .
وَ ذَكَرَ اللَّهَ كَثِيراً
اين جمله كنايه از برپاداشتن نمازهاى پنجگانه است . خطاب در « لكم » براى كسانى است كه در واقعهء احزاب پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله را در هنگامهء سختى رها كردند و در عين حال ، وانمود مىكردند كه مسلمان هستند و با مسلمانان نماز مىگزاردند و ادّعاى ايمان به خدا و روز قيامت را هم داشتند . هم معناى اين آيه است اين سخن خداوند :
« اهل مدينه و عربهاى باديهنشين اطراف آن را نرسد كه از همراهى با پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله تخلّف ورزند و نبايد كه از او به خود پردازند » . « 1 »
آيه اشاره بدين نكته دارد كه مسلمان حقيقى كسى است كه به پيامبرش اقتدا مىكند و با هيچ فرمان او به مخالفت برنمىخيزد .
پرسش : فقها اتفاقنظر دارند بر اينكه هركس بگويد : « لا إله الّا اللّه محمّد رسول اللّه » ، بايد با وى همچون مسلمان برخورد كرد ، خواه فرمانبردار باشد ، خواه گناهكار ؟
پاسخ : بله ، در اين دنيا از لحاظ حقوق ازدواج ، ارث و امثال آن ، با وى همانند مسلمان برخورد مىشود ، ليكن برخورد با وى به عنوان مسلمان چيزى است و مسلمان بودن او در نزد خدا و در روز قيامت چيزى ديگر . به بيانى روشنتر : مسلمان بر دوگونه است : مسلمانى كه از ديدگاه مردم مسلمان است ، نه از ديدگاه خدا و او همان كسى است كه مىگويد : « لا إله الّا اللّه محمّد رسول اللّه » . ليكن با فرمان خدا و پيامبرش مخالفت مىكند . با اين مسلمان ، تنها در دنيا بهسان يك مسلمان برخورد
هامش
( 1 ) . توبه ( 9 ) آيهء 120 .