چيزى را ارزانى داشته ، سپس هدايتش كرده است » . « 1 » اوست كه اين آفريدگان را از بين مىبرد و دوباره زنده مىكند و اعمال در روزى به سوى او بالا مىرود كه درازترين و سختترين روزها براى گناهكاران و جنايتكاران است .
ذلِكَ عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ .
آنكه آفريننده هرچيز و استواركنندهء آن است ، به آنچه بوده و خواهد بود ، به بزرگ و كوچك ، آشكار و پنهان ، آگاهى دارد .
او با قدرت و سلطنت خويش ، عزيز است و نسبت به آفريدگان و بندگانش مهربان مىباشد .
الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ .
هرآفريدهاى كه برطبق نظام كامل ، به وجود آمده نيكو و استوار است و بر قدرت آفريننده و عظمت او دلالت مىكند . هر موجودى را كه بنگرى ، نظم و هماهنگى را كه نشانگر وجود آفرينندهء دانا و حكيم است در آن مىبينى : « در آفرينش خداى رحمان ، هيچ خلل و بىنظمى نمىبينى . پس بار ديگر نظر كن ، آيا در آسمان شكافى مىبينى ؟ » . « 2 »
وَ بَدَأَ خَلْقَ الْإِنْسانِ مِنْ طِينٍ .
مراد از انسان در اينجا آدم عليه السّلام ، ابو البشر است .
ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ ماءٍ مَهِينٍ .
« نسله » فرزندان او . « سلالة » عصارهاى كه از پشت او جدا مىشود . « ماء مهين » : منى ، نطفه .
ثُمَّ سَوَّاهُ
آنگاه او را به بهترين صورت درآورد .
وَ نَفَخَ فِيهِ مِنْ رُوحِهِ .
اين سخن ، كنايه از زندگى است . نظير آن در جلد سوم در آيهء 2 از سوره انعام ، و آيهء 12 از سورهء مؤمنون بيان شد .
وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ قَلِيلًا ما تَشْكُرُونَ .
در آيهء 78 از سورهء مؤمنون بيان شد .
نعمت بيان ، از نعمت شنيدن ، ديدن و فهميدن كمتر نيست . امّا غريزهء تمايل به غذا به خاطر حفظ زندگى و تمايل جنسى براى بقاى نوع است و هيچ غريزهاى در وجود انسان خالى از فايده و حكمت نيست .
هامش
( 1 ) . طه ( 20 ) آيهء 50 .
( 2 ) . ملك ( 67 ) آيهء 3 و 4 .