داناى غيب كه به اندازه ذرّهاى يا كوچكتر از آن و يا بزرگتر از آن در آسمانها و زمين از خدا پنهان نيست » . همچنين در آيهء 59 از سورهء انعام مىفرمايد : « هرچه را كه در خشكى و درياست مىداند . هيچ برگى از درختى نمىافتد مگر آنكه از آن آگاه است و هيچ دانهاى در تاريكىهاى زمين و هيچ ترى و خشكى نيست جز آنكه در كتاب مبين آمده است » . امام على عليه السّلام مىفرمايد : « او مىداند هرقطرهء باران كجا افتاده و كجا قرار مىگيرد و مورچهء ريز از كجا مىكشد و به كجا مىبرد و روزى پشه را چه چيز بسنده مىكند » بنابراين ، چرا خداوند ، تنها از اين اشيا نام برده است ؟
برخى در پاسخ گفتهاند : شخصى از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله دربارهء اين اشيا پرسيد و اين آيه نازل شد . رازى مىگويد : وقتى كه خداوند از روز قيامت ياد كرد ، مناسب بود كه از اين اشيا نيز ياد كند . ما چندين بار گفتيم : قرآن كتاب دين و هدايت است كه انسان را از يك حالت به حالتى ديگر منتقل مىكند . امام صادق عليه السّلام فرمود : « آغاز آيه دربارهء چيزى است و پايان آن دربارهء چيزى ديگر و اين ، سخنى است پيوسته كه برخى از آن ، داراى چند معناست » . در هرصورت ، آيه پنج مطلب را دربر دارد كه عبارتند از :
1 .
إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ ؛
يعنى تنها او وقت فرارسيدن قيامت را مىداند ، « تنها اوست كه چون زمانش فرارسد ، آشكارش مىسازد » . « 1 » حكمت اين كار ، آن است كه مردم در حالت بيم و انتظار هميشگى باشند و براى رويارويى با حوادث احتمالى با احتياط عمل كنند .
2 .
وَ يُنَزِّلُ الْغَيْثَ .
بسيارى از مفسران گفتهاند : مراد از « ينزّل الغيث » آن است كه زمان آمدن باران را تنها خداوند مىداند . درست آن است كه واژهء « ينزّل » به معناى ظاهرىاش گرفته شود ؛ يعنى قدرت فروفرستادن باران تنها در دست خداست ؛ زيرا
هامش
( 1 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 186 .