واژگان
الظلل : جمع ظلّه ؛ يعنى چيزى كه بر تو سايه افكند و بالاتر از تو باشد و مقصود از اين واژه در اينجا آن است كه موج بالاتر از كسى قرار دارد كه در درون كشتى است .
الختّار : بسيار مكركننده و حيلهگر . صيغهء مبالغه است .
اعراب
« مخلصين » حال از فاعل « دعوا » . ابن هشام در كتاب المغنى از ابن مالك نقل كرده است كه « لمّا » در اينجا به معناى « اذا » مىباشد ، به اين دليل كه فاء بر سر جواب آن درآمده است .
تفسير
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهارِ وَ يُولِجُ النَّهارَ فِي اللَّيْلِ .
اين آيه در جلد دوم در آيهء 27 از سورهء آل عمران و آيه 61 از سورهء حج بيان شد .
وَ سَخَّرَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ يَجْرِي إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى وَ أَنَّ اللَّهَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ .
اين سخن خدا در جلد چهارم در آيهء 2 از سورهء رعد گذشت .
ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَ أَنَّ ما يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ الْباطِلُ وَ أَنَّ اللَّهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ
عينا در آيه 62 از سوره حج بيان شد .
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِنِعْمَتِ اللَّهِ لِيُرِيَكُمْ مِنْ آياتِهِ
يكى از نعمتهاى خداوند ، ساده شدن ارتباطات است كه از جملهء وسايل آن كشتى مىباشد . كشتى به آب ، باد و آسمان نياز دارد و اين عوامل و امثال آن به خدا پايان مىيابند .
إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ .
نشانههايى است براى كسى كه در انديشه كردن و نگريستن به شگفتىهاى آفرينش خدا شكيبايى مىكند و نعمتهاى او را سپاس مىگزارد .
وَ إِذا غَشِيَهُمْ مَوْجٌ كَالظُّلَلِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَى الْبَرِّ فَمِنْهُمْ