استمسك » خبر براى « من يسلم » است . « قليلا » صفت براى مفعول مطلق محذوف :
« تمتعا قليلا » .
تفسير
أَ لَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظاهِرَةً وَ باطِنَةً .
نعمتهاى خدا آنقدر فراوان است كه خود آنها را چنين توصيف مىكند : « اگر نعمت خدا را بشماريد ، توان شمردن آن را نداريد » . « 1 » به جلد چهارم رجوع كنيد . جز آفرينندهء آسمانها و زمين ، چه كسى مىتواند آنچه را كه در آسمانها و زمين است برشمارد ؟ مفسران براى نعمتهاى برونى خداوند به چيزهايى كه حواس ، آنها را درك مىكند و براى نعمتهاى درونى ، به نيروها و غرايزى كه در ذات انسان نهفتهاند مثال زدهاند . ملاصدرا در جلد سوم اسفارش مىگويد :
فضلاى بشر از درك امور آسمانى و زمينى آنطورى كه هستند و همچنين از پىبردن به حكمت و هدف آنها ناتوانند و حتّى بيشتر آنان نسبت به حقيقت نفس كه همان ذات انسان و جزئيّات حالات آن است شناخت ندارند . نادانستههاى دانشمندان به مراتب بيشتر از دانستههايشان است . هرگاه انسان از شناخت ذات و بدن خويش ناتوان باشد ، چگونه مىتواند دربارهء جهان جسمانى و روحانى شناخت پيدا كند . ما با اين ناتوانى چارهاى نداريم جز اينكه دربارهء شگفتىهاى آفرينش و زيبايى فطرت بينديشيم .
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يُجادِلُ فِي اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَ لا هُدىً وَ لا كِتابٍ مُنِيرٍ .
اين آيه به رغم اينكه عبارتش كوتاه مىباشد ، ميان سه عامل شناخت گرد آورده است :
1 . حس و تجربه كه با واژهء « علم » بدان اشاره كرده است .
2 . خرد كه مراد از واژهء « هدى » همين است .
3 . وحى ، كه خداوند از آن به « كتاب منير » تعبير كرده است . عين اين آيه در سورهء
هامش
( 1 ) . ابراهيم ( 14 ) آيهء 34 .