ضعف [ در آيه ] ضعف نطفه و مراد از نيرومندى ، نيرومندى جوانى است . امّا مقصود ناتوانى دوم ، به اتفاق مفسران ، همان ناتوانى دورهء پيرى و بزرگسالى است و بدين سبب ، گفتيم : مراد از ضعف نخست ، دورهء كودكى است ، چون كودكى با پيرى مناسبتر از نطفه است . در هرحال ، هدف از اشارهء آيه به دگرگونى انسان از يك حالت به حالت ديگر ، آن است كه او درك كند كه در قبضهء قدرت خداوند قرار دارد و او هرگونه كه بخواهد در مورد وى عمل مىكند : زنده مىكند ، مىميراند ، ناتوان و نيرومندش مىسازد و آنگاه سرانجام ، به سوى او برمىگردد . نظير اين آيه در جلد چهارم در آيهء 70 از سورهء نحل بيان شد .
وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يُقْسِمُ الْمُجْرِمُونَ ما لَبِثُوا غَيْرَ ساعَةٍ .
مراد از « الساعة » ، روز قيامت است . مقصود از جمله : « ما لبثوا غير ساعه » ، قسمتى از زمان در زندگى دنياست و معناى آيه چنين مىباشد : هنگامى كه گناهكاران از قبرهايشان بيرون مىآيند و به سوى پروردگارشان مىشتابند ، از وحشتى كه آنها را فراگرفته ، به خدا سوگند مىخورند كه تنها زمان اندكى در گورهايشان درنگ كردهاند . اين سخن خدا در جلد پنجم آيهء 102 از سورهء طه ، به تفصيل بيان شد و در آنجا سه آيه را گرد آورديم :
1 .
« يَتَخافَتُونَ بَيْنَهُمْ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا عَشْراً ؛
آهسته با يكديگر مىگويند ، تنها ده روز درنگ كرديد » .
2 .
« قالُوا لَبِثْنا يَوْماً أَوْ بَعْضَ يَوْمٍ ؛ *
گفتند : ما يك روز و يا پارهاى از روز را درنگ كرديم » .
3 . آيهاى كه هماينك درصدد تفسيرش هستيم .
كَذلِكَ كانُوا يُؤْفَكُونَ .
اين چنين ، آنان در دنيا از راستگويى به دروغگويى منحرف مىشدند ، چون ، سوگند ياد مىكردند كه نه قيامت است و نه حسابرسى و در آخرت نيز دروغ مىگويند ؛ زيرا سوگند مىخورند كه تنها يك ساعت درنگ كردهاند .
وَ قالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَ الْإِيمانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِي كِتابِ اللَّهِ إِلى يَوْمِ الْبَعْثِ .