مىبريم كه تعدّد نيست . به بيان اهل منطق : نفى لازم ؛ يعنى تباهى جهان هستى ، نشانگر نفى ملزوم ، يعنى تعدد خدايان است .
3 . استدلال به اولويّت . خداوند اين شيوه را براى امكان معاد به كار برده است ؛ زيرا علم به وقوع معاد ، پيرو علم به امكان آن مىباشد : « اوست كه موجودات را مىآفريند ، سپس آنها را بازمىگرداند و اين كار بر او آسان است » . « 1 » معناى اين آيه آن است كه هركس بر ايجاد شىء از لاشىء قادر باشد ، به طريق اولى مىتواند اجزاى آن را پس از پراكنده شدن گرد آورد .
اين نمونهها دليل قطعى بر آن است كه جدال قرآنى براساس انديشه و آزادى آن استوار مىباشد و هدف از اين جدال ، آشكار ساختن حق است ، تا مردم بدان ايمان بياورند و عمل كنند و يا به منظور منكوب كردن كافران و دشمنان است ، ليكن با شيوهاى كه آنكس را كه حق را به خاطر حق جستجو مىكند قانع سازد .
وَ قُولُوا آمَنَّا بِالَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْنا وَ أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ وَ إِلهُنا وَ إِلهُكُمْ واحِدٌ وَ نَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ .
اين خطاب براى مسلمانان است و معناى آيه چنين مىباشد : اى مسلمانان ! همانگونه كه بر شما واجب است با آن عدّه از اهل كتاب كه به هدايت آنان اميد مىرود به جدال برخيزيد ، بر شما لازم است كه با كينهتوزان آنها به خوبى برخورد كنيد ، بدين معنا كه آشكارا با ايشان دشمنى نكنيد ، بلكه با آنها رفتوآمد كنيد و به ايشان بگوييد :
پرستيدهء ما و پرستيدهء شما يكى است و ما به او و نيز به توراتى كه بر موسى نازل شده و به انجيلى كه بر عيسى فرود آمده است كاملا ايمان داريم ، چنانكه به قرآنى كه بر محمّد صلّى اللّه عليه و آله نازل شده ايمان داريم ؛ به بيانى ديگر : باعث زينت اسلام باشيد نه سرافكندگى آن .
وَ كَذلِكَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الْكِتابَ .
خطاب براى پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله است و مراد از كتاب ، قرآن و معناى آيه چنين مىباشد : همانگونه كه ما پيش از تو تورات را بر موسى و
هامش
( 1 ) . روم ( 30 ) آيهء 27 .