اسم موصول و مفعول براى « يعلم » : « يعلم الّذين يدعون » . برخى گفتهاند : « ما » استفهاميه و محلّ آن منصوب است به « يدعون » . « يعلم » معلق از عمل است .
تفسير
مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْلِياءَ كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتاً وَ إِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوتِ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ .
در مرحلهء نخست ، بايد مشخّص كنيم كه چه كسانى غير از خدا دوستانى گرفتند ؟ آيا آنان تنها پرستشكنندگان سنگها و بتهايند يا جز آنان كسان ديگرى نيز هستند ؟ پيش از پاسخ دادن به اين پرسش ، اين آيه را يادآور مىشويم : « هركه خواهان عزّت است ، بداند كه همهء عزّت از آن خداست » . « 1 » و همچنين : « آيا عزّت و توانايى را نزد آنان مىجويند ، درحالىكه عزّت به تمامى از آن خداست » . « 2 » معناى اين سخنان خداوند آن است كه ثروت ، دانش ، پادشاهى و هيچ چيزى ديگر عزّت نيست ، مگر اينكه بر پايهء تقوا و خشنودىهاى خدا استوار و نماد طاعت و ارادهء او باشد . دانش در صورتى كه پشتيبان حق و عدالت و وسيلهء رشد و شكوفايى زندگى باشد ، قدرت ، نيكى و ايمان به خدا و انسانيّت است و هرگاه وسيلهء ستمگرى و تجاوز ، تخريب و ويرانى باشد ، ناتوانى ، بدى و كفر به خدا و انسانيّت است و همچنين است ثروت و سلطنت و . . . .
پس از بيان اين مقدّمه ، متوجّه مىشويم كه كسانى كه غير از خدا دوستانى براى خود مىگيرند ، افزون بر بتپرستان ، افرادى هستند كه به خاطر داشتن ثروت ، يا دانش و يا قدرت از خدا روى مىگردانند و نيز كسانى هستند كه در زمين فساد مىكنند . خداوند قدرت و نيروى اين گروه را به خانهء عنكبوت تشبيه كرده است كه هرگاه وزش باد نباشد و پيشامد ديگرى براى آن رخ ندهد ، پابرجا مىماند و هرگاه باد
هامش
( 1 ) . فاطر ( 35 ) آيهء 10 .
( 2 ) . نساء ( 4 ) آيهء 139 .