نمىدانند » . معناى آيه در سخن امام على عليه السّلام خلاصه مىشود : « درشگفتم از كسى كه نشئه آخرت را انكار مىكند ، درحالىكه نشئه نخست را مىبيند » . سبب ملازمت ميان اين دو نشئه آن است كه هردو يك علّت دارد و آن عبارت است از يك قدرت ايجاد كننده ؛ زيرا كسى كه توان به وجود آوردن چيز را از ناچيز داشته باشد ، مىتواند تمامى اجزاى اين چيز را پس از پراكنده شدن گرد آورد ، بلكه گرد آوردن از به وجود آوردن آسانتر است . اين سخن را در حالى مىگوييم كه چيزى براى خداوند سادهتر از چيزى نيست و او بزرگ و كوچك را فقط با گفتن كلمه : « كن » ؛ يعنى موجود شو ، ايجاد مىكند . اين سخن را با تكرار آيات ، بارها تكرار كرديم .
قرآن و انديشه
قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللَّهُ يُنْشِئُ النَّشْأَةَ الْآخِرَةَ إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ .
خداوند از تقليد ، نهى و تقليدكنندگان را سرزنش كرده و به جستجو و نگرش فرمان داده و در چندين آيه ، دانشمندان و تلاشگران را ستايش نموده است . بىترديد ، تحقيق و بررسى ، يكى از نشانههاى زندگى و راهى به سوى رشد و پيشرفت و حلّ مشكلات آن به شمار مىرود . البتّه ، مشروط بر اينكه تحقيق و بررسى با پشتكار و مصمّم بودن در رسيدن به هدف توأم باشد . حال پيامدها هرچه مىخواهد باشد ؛ زيرا با صبر و ايمان است كه تمامى نيروها مغلوب انسان مىشود . به عنوان نمونه ، انسان عصر ما تصميم گرفته كه به كرهء ماه برسد . ازاينرو ، آنقدر تلاش و پىگيرى كرد ، تا اينكه بر سطح آن گام نهاد . همين انسان ، در آينده بر كرهء مريخ و ديگر ستارگان گام خواهد گذارد . بنابراين ، هيچ نيرويى وجود ندارد كه انسان بر آن غلبه نكند ، جز نيروى آفريدگار انسان و به همين دليل ، گفتهاند : چيزى بالاتر از انسان وجود ندارد ، مگر آفريدگار او . اگر كسى از من بپرسد : حدّ انسان چيست ؟ من به او مىگويم : حدّ او آن است كه نيرو و استعداد او حدّ ندارد و اين نادانى و