مورد بازپرسى قرار نمىدهد ، بلكه از وى به خاطر كارهايش كه آشكار و در عمل انجام مىدهد ، بازپرسى مىكند .
أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ أَنْ يَسْبِقُونا
آيا جنايتكاران مىپندارند كه خداوند از جستجوى آنان ناتوان است ؟ چگونه چنين باشد ، در حالىكه او بر هر چيزى تواناست ؟ آنان با چه كسى مىتوانند مانع از او شوند ، در صورتى كه او نه رقيبى دارد كه با او دشمنى ورزد و نه شريكى دارد كه با او برابرى كند ؟
ساءَ ما يَحْكُمُونَ
آنان بد داورى مىكنند كه مىپندارند از سلطنت و حكومت خداوند رهايى مىيابند .
مَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ اللَّهِ فَإِنَّ أَجَلَ اللَّهِ لَآتٍ .
پس از آنكه خداوند ، كافر به روز قيامت را ياد نمود ، اينك از كسى كه بدان ايمان مىآورد ياد مىكند و به اين مؤمن مىفرمايد : بر ايمانت ثابتقدم باش كه بىترديد ، قيامت آمدنى است و براى آن كار كن .
وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ؛
او آنچه را مىگويى مىشنود و آنچه را پنهان مىدارى و انجام مىدهى مىداند و تو را برطبق آنچه انجام دادى كيفر مىدهد .
وَ مَنْ جاهَدَ فَإِنَّما يُجاهِدُ لِنَفْسِهِ .
تفسير اين آيه ، اين سخن خداست : « هركه از روى بصيرت بنگرد به سود اوست و هركه چشم بصيرت برهم نهد به زيان اوست » . « 1 »
إِنَّ اللَّهَ لَغَنِيٌّ عَنِ الْعالَمِينَ ؛
خداوند از همهء جهانيان بىنياز است ، نه اطاعت فرمانبرداران به او سود مىرساند و نه گناه گناهكاران به او زيان .
وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَنُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَ لَنَجْزِيَنَّهُمْ أَحْسَنَ الَّذِي كانُوا يَعْمَلُونَ .
هركس پس از كفر ، ايمان بياورد و پس از فاسد بودن ، اصلاح شود ، خدا او را مىآمرزد و از گذشتهء او درمىگذرد و بالاتر آنكه خداوند بخشنده ، به خاطر ايمان آوردن و اصلاح شدنش ، به وى همچون انسانى كه گناهى نكرده باشد پاداش مىدهد . اين اصل كاملا براى انسانيّت بركت است ؛ زيرا در اميدوارى را به روى گناهكاران و جنايتكاران مىگشايد و آنان را وامىدارد كه توبه كنند و از گناه
هامش
( 1 ) . انعام ( 6 ) آيهء 104 .