كجايند آنها كه شما بهجز خدا پرستش مىكرديد ؟ آنها را بخوانيد تا شما را از عذاب برهانند .
فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ .
طالب و مطلوب هردو ناتوانند .
وَ رَأَوُا الْعَذابَ لَوْ أَنَّهُمْ كانُوا يَهْتَدُونَ .
آنان به وجود عذاب يقين پيدا مىكنند و آرزو مىكنند كه اى كاش مؤمن مىبودند .
وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ فَيَقُولُ ما ذا أَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِينَ .
بار ديگر خداوند به منظور سرزنش ، از آنان مىپرسد : پيامبرانم را به سوى شما فرستادم و آنان آياتم را بر شما تلاوت كردند و نسبت به آمدن اينروز ( قيامت ) به شما هشدار دادند . بنابراين ، شما چه كارى انجام داديد ؟ آيا دعوت آنان را اجابت و از ايشان اطاعت كرديد و يا از آنان روى برتافتيد و به مخالفت برخاستيد ؟
فَعَمِيَتْ عَلَيْهِمُ الْأَنْباءُ
آنان بر اثر اينكه از پاسخ دادن ناتوانند و ترس و وحشت آنان را فرامىگيرد ، لال مىشوند .
فَهُمْ لا يَتَساءَلُونَ .
آنان دربارهء اينكه چه چيزى آنها را از عذاب مىتواند رهايى بخشد ، از يكديگر نمىپرسند ، چگونه بپرسند ؟ در حالى كه از هرچيزى نااميد شدهاند .
فَأَمَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَعَسى أَنْ يَكُونَ مِنَ الْمُفْلِحِينَ .
روش قرآن چنين است كه بيان كسى را كه از خدا اطاعت مىكند و نيز پاداش او را با بيان كسى كه با او مخالفت مىكند و مجازات او ، توأم مىآورد . « عسى » در سخن آفريده و در جايى كه دوستداشتنى باشد بر اميدوارى دلالت مىكند و در جايى كه مورد نفرت باشد بر ترس دلالت مىكند و در سخن آفريدگار بر وجوب دلالت دارد . بنابراين ، توبهكنندهء شايسته بهطور يقين در پيشگاه خداوند از زمرهء رستگاران است .
وَ رَبُّكَ يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ يَخْتارُ ما كانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ سُبْحانَ اللَّهِ وَ تَعالى عَمَّا يُشْرِكُونَ .
خدا همان آفريدگار و مالك است و كسى در مالكيّت ، شريك او نيست و تمامى كارهاى او ، حكيمانه ، خوب و درست است و كسى حق ندارد به آن ايراد بگيرد و اعتراض كند ، تا چه رسد به اينكه شريكانى را به او نسبت دهد .
وَ رَبُّكَ يَعْلَمُ ما تُكِنُّ صُدُورُهُمْ وَ ما يُعْلِنُونَ .
همچنين خداوند از غيب و حضور آگاه است ، درحالىكه